dàzāishèngrénzhīdàoyángyánghūfāyùwànwùjùnjí
大哉圣人之道！洋洋乎，发育万物，峻极
yútiān
yōuyōudàzāi
lǐ
yísānbǎiwēi
yísānqiān
dài
qírén
于天。优优大哉，礼仪三百威仪三千。待其人
ér
hòuxíng
gùyuē
gǒubùzhìdé
zhìdàobùníngyān
而後行。故曰：?苟不至德，至道不凝焉。?
gùjūn
zǐ
zūndéxìng
ér
dàowènxué
zhìguǎngdà
ér
jìnjīngwēi
故君子尊德性，而道问学，致广大，而尽精微，
jígāomíng
ér
dàozhōngyōng
wēngù
ér
zhīxīn
dūnhòu
yǐchóng
极高明，而道中庸。温故，而知新，敦厚以崇
lǐ
shìgù
jūshàngbùjiāo
wéixiàbùbèi
guóyǒudào
qíyán
礼。是故居上不骄，为下不倍。国有道，其言
zú
yǐxīng
guówúdào
qímòzú
yǐróng
shīyuē
jìmíng
足以兴；国无道，其默足以容。诗曰：?既明
qiězhé
yǐ
bǎo
qíshēn
qícǐ
zhīwèiyǔ
且哲，以保其身。?其此之谓与？
dìèrshíbāzhāng
第二十八章
zǐ
yuē
yú
ér
hǎo
zìyòng
jiàn
ér
hǎo
zìzhuān
shēnghū
子曰：?愚而好自用，贱而好字专。生乎
jīn
zhīshì
fǎn
gǔ
zhīdào
rú
cǐ
zhězāi
今之世，反古之道。如此者灾及其身者也。?
fēitiān
zǐ
bù
yì
lǐ
bùzhìdù
bùkǎowén
jīntiānxià
jíqíshēnzhěyě
非天子不议礼，不制度，不考文。今天下，
chētóngguǐ
shūtóngwén
xíngtónglún
suīyǒu
qíwèi
gǒuwúqí
车同轨，书同文，行同伦。虽有其位，苟无其
dé
bùgǎnzuòlǐ
lèyān
suīyǒu
qídé
gǒuwúqíwèi
yì
德，不敢作礼乐焉。虽有其德，苟无其位，亦
bùgǎnzuòlǐ
lèyān
不敢作礼乐焉。
Page 16 of 20
zǐyuēwúshuōxiàlǐqǐbùzúzhǐyěwúxuéyīn
子曰：?吾说夏礼，杞不足徵也。吾学殷
lǐ
yǒusòngcúnyān
wúxuézhōulǐ
jīnyòngzhī
wúcóngzhōu
礼，有宋存焉。吾学周礼，今用之。吾从周。?
dìèr
shíjiǔzhāng
第二十九章
wángtiānxiàyǒusānzhòngyān
qíguǎguòyǐ
hū
shàngyānzhěsuī
王天下有三重焉，其寡过矣乎！上焉者虽
shàn
wúzhǐ
wúzhǐ
bùxìn
bùxìn
mínfúcóng
xiàyān
善，无徵。无徵，不信。不信，民弗从。下焉
zhěsuīshàn
bùzūn
bùzūn
bùxìn
bùxìn
mínfúcóng
者虽善，不尊。不尊，不信。不信，民弗从。
gùjūn
zǐ
zhīdào
běnzhūshēn
zhǐzhūshùmín
kǎozhūsānwángér
故君子之道，本诸身，徵诸庶民。考诸三王而
bùmiào
jiànzhūtiān
dìér
bùbèi
zhìzhūguǐshénér
wúyí
bǎi
不缪，建诸天地而不悖。质诸鬼神而无疑。百
shìyǐ
qíshèngrén
ér
bùgǎn
zhìguǐshénér
wúyí
zhītiānyě
世以俟圣人而不感。质鬼神而无疑，知天也。
bǎishìyǐ
qíshèngrén
ér
bùgǎn
zhīrén
yě
shìgùjūn
zǐdòngér
百世以俟圣人而不感，知人也。是故君子动而
shìwéitiānxiàdào
xíngér
shìwéitiānxiàfǎ
yán
ér
shìwéitiānxià
世为天下道，行而世为天下法，言而世为天下
zé
yuǎnzhī
zéyǒuwàng
jìn
zhī
zébùyàn
shīyuē
zài
则。远之，则有望；近之，则不厌。诗曰：?在
bǐ
wú
è
zài
cǐ
wúshè
shùjǐ
sùyè
yǐyǒngzhōngyù
彼无恶，在此无射；庶几夙夜，以永终誉。?
jūn
zǐ
wèiyǒubùrú
cǐ
ér
zǎoyǒuyùyútiānxiàzhěyě
君子未有不如此，而蚤有誉于天下者也。
dìsānshízhāng
第三十章
Page 17 of 20
zhòngnízǔshùyáoshùnxiànzhāngwénwǔlǜtiānshíxiàxí
仲尼祖述尧舜，宪章文武。律天时，下袭
shuǐtǔ
pìrútiān
dìzhīwúbùchízǎi
wúbùfùchóu
pìrú
水土。辟如天地之无不持载，无不覆帱。辟如
sìshízhīcuòxíng
rú
rìyuèzhīdàimíng
wànwùbìngyù
ér
bùxiāng
四时之错行，如日月之代明。万物并育而不相
hài
dàobìngxíngér
bùxiāngbèi
xiǎodéchuānliú
dàdé
cǐ
tiān
害。道并行而不相悖。小德川流；大德。此天
dìzhīsuǒ
yǐ
wéidàyě
地之所以为大也。
dìsānshíyìzhāng
第三十一章
wéitiānxiàzhìshèng
wéinéngcōng
míng
ruìzhī
zú
yǐ
yǒu
唯天下至圣，为能聪、明、睿知、足以有
lín
yě
kuān
yù
wēn
róu
zú
yǐ
yǒuróngyě
fā
qiáng
临也；宽、裕、温、柔、足以有容也；发、强、
gāng
yì
zú
yǐ
yǒuzhíyě
qí
zhuāng
zhōng
zhèng
zú
yǐ
刚、毅、足以有执也；齐、庄、中、正、足以
yǒujìngyě
wén
lǐ
mì
chá
zú
yǐ
yǒubiéyě
pǔ
bó
有敬也；文、理、密、察、足以有别也。溥博，
yuānquán
ér
shíchūzhī
pǔ
bórútiān
yuānquánrúyuān
jiàn
ér
渊泉，而时出之。溥博如天；渊泉如渊。见而
mínmòbùjìng
yán
ér
mínmòbùxìn
xíngér
mínmòbùshuō
shì
民莫不敬；言而民莫不信；行而民莫不说。是
yǐshēngmíngyángyìhūzhōngguó
shī
jímánmò
zhōuchēsuǒzhì
rén
以声名洋溢乎中国，施及蛮貊。舟车所至，人
lìsuǒtōng
tiānzhīsuǒ
fù
dìzhīsuǒzǎi
rìyuèsuǒzhào
shuāng
力所通，天之所覆，地之所载，日月所照，霜
lùsuǒduì
fányǒuxiě
qìzhěmòbùzūnqīn
gùyuē
pèitiān
露所队：凡有血气者莫不尊亲。故曰：?配天?。
Page 18 of 20
dìsānshíèrzhāng
第三十二章
wéitiānxiàzhìchéng
wéinéngjīnglúntiānxiàzhī
dàjīng
lìtiān
唯天下至诚，为能经纶天下之大经，立天
xiàzhī
dàběn
zhītiān
dìzhīhuàyù
fū
yānyǒusuǒ
yǐ
zhūnzhūn
下之大本，知天地之化育。夫焉有所倚？肫肫
qírén
yuānyuānqíyuān
hàohào
qítiān
gǒubùgùcōngmíngshèngzhī
其仁！渊渊其渊！浩浩其天！苟不固聪明圣知，
dátiāndézhě
qíshúnéngzhīzhī
达天德者，其孰能知之？
dìsānshísānzhāng
第三十三章
shīyuē
yī
jǐnshàngjí
è
qíwénzhīzhùyě
gù
诗曰：?衣锦尚絅，?恶其文之著也。故
jūn
zǐ
zhīdào
chǔrán
ér
rìzhāng
xiǎorénzhīdào
de
rán
ér
rì
君子之道，闇然而日章；小人之道，的然而日
wáng
jūn
zǐ
zhīdào
dàn
ér
bùyàn
jiǎn
érwén
wēnér
lǐ
亡。君子之道，淡而不厌、简而文、温而理。
zhīyuǎnzhī
jìn
zhīfēngzhī
zì
zhīwēizhīxiǎn
kě
yǔ
rù
déyǐ
知远之近，知风之自，知微之显。可与入德矣。
shīyún
qiánsuī
fú
yǐ
yìkǒngzhīzhāo
gùjūn
zǐ
诗云：?潜虽伏矣，亦孔之昭。?故君子
nèixǐngbùjiù
wú
è
yúzhì
jūn
zǐ
zhīsuǒbùkě
jízhě
qí
内省不疚，无恶于志。君子之所不可及者，其
wéirénzhīsuǒbújiànhū
唯人之所不见乎。
shīyún
xiāngzài
ěr
shì
shàngbùkuìyúwūlòu
gù
诗云：?相在尔室，尚不愧于屋漏。?故
jūn
zǐ
bùdòngér
jìng
bùyán
ér
xìn
君子不动而敬，不言而信。
Page 19 of 20
shīyuēzòujiǎwúyánshímíyǒuzhēngshìgùjūn
诗曰：?奏假无言，时靡有争。?是故君
zǐ
bùshǎngér
mínquàn
bùnù
ér
mínwēiyúzhēngyuè
子不赏而民劝，不怒而民威于鈇钺。
shīyuē
bùxiǎnwéidé
bǎi
pìqíxíngzhī
shìgù
诗曰：?不显惟德，百辟其刑之。?是故
jūn
zǐ
dǔgōngér
tiānxiàpíng
君子笃恭而天下平。
shīyún
yǔhuáimíngdé
bùdàshēngyǐ
sè
zǐ
yuē
诗云：?予怀明德，不大声以色。?子曰：
shēngsèzhī
yú
yǐ
huàmín
mòyě
?声色之于以化民，末也。
shīyún
détíngrúmáo
máoyóuyǒulún
shàngtiān
诗云：‘德輶如毛。’毛犹有伦。‘上天
zhīzǎi
wúshēngwúchòu
zhìyǐ
之载，无声无臭。’至矣。?
yòu
dìsānshísānzhāng
zǐ
sī
yīnqiánzhāngjízhìzhīyán
fǎn
右第三十三章。子思因前章极致之言，反
qiúqíběn
fù
zìxiàxuéwéi
jǐ
jǐn
dúzhīshìtuī
ér
yánzhī
yǐ
求其本；复自下学为己谨独之事推而言之，以
xùnzhìhū
dǔgōngér
tiānxiàpíngzhīshèng
yòuzàn
qímiào
zhìyúyú
驯致乎笃恭而天下平之盛。又赞其妙，至于于
shēngwúchòu
ér
hòu
yǐ
yān
gài
jǔ
yìpiānzhīyào
ér
yuēyánzhī
声无臭，而后已焉。盖举一篇之要，而约言之。
qífǎn
fùdīngníngshìrénzhī
yì
zhìshēnqièyǐ
xuézhě
qíkě
其反复丁宁示人之意，至深切矣。学者，其可
bújìnxīn
hū
不尽心乎？
Page 20 of 20