大佛頂如來密因修證了義 諸菩薩萬行首楞嚴經 唐天竺沙門般剌密帝 譯 三寶經舍 敬印 大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 目 录 炉 香 赞 开 经 偈 大佛頂首楞嚴經（卷一）……………………… （001） 大佛頂首楞嚴經（卷二）……………………… （015） 大佛頂首楞嚴經（卷三）……………………… （033） 大佛頂首楞嚴經（卷四）……………………… （051） 大佛頂首楞嚴經（卷五）……………………… （069） 大佛頂首楞嚴經（卷六）……………………… （085） 大佛頂首楞嚴經（卷七）………………………（102） 大佛頂首楞嚴經（卷八）……………………… （121） 大佛頂首楞嚴經（卷九）……………………… （139） 大佛頂首楞嚴經（卷十）……………………… （160） 补 阙 真 言 …………………………………… （175） 迴 向 偈 ………………………………………（175） ─ I ─
大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 lúxiāngzàn炉 香 赞 炉香乍爇。法界蒙薰。诸佛海会悉遥闻。随处结祥云。 chéngyìfāngyīnlúxiāngzhàruòfǎjièméngxūnzhūfóhǎihuìxīyáowénsuíchùjiéxiángyún诚意方殷。诸佛现全身。 zhūfóxiànquánshēn 南无香云盖菩萨摩诃萨 南无本师释迦牟尼佛 南無楞嚴會上佛菩薩 kāinámóléngyánhuìshàngfópúsànámóběnshīshìjiāmóunífónámóxiāngyúngàipúsàmóhēsà（合掌三称） （合掌三称） （合掌三称） jīng jì开 经 偈 无上bǎiwúshàngshèn甚深微妙法 jiénánzāoyùshēnwēimiàofǎ百千万劫难遭遇 我今见闻得受持 yuànwǒjīnjiànwéndéshòuchíqiānwàn愿解如来真实义 jiěrúláizhēnshíyì ─ II ─
大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 dàfódǐngrúláimìyīnxiūzhèngliǎoyì大佛頂如來密因修證了義 zhūpúsàwànxíngshǒuléngyánjīng諸菩薩萬行首楞嚴經 【 卷 一 】 tángtiānzhúshāménbānlámìdì唐天竺沙門般剌密帝 譯 yì 如是我聞。一時佛在室羅筏城。祇桓精舍。與大比丘衆。qiānèrbǎiwǔshírénjùrúshìwǒwényīshífózàishìluófáchéngqíhuánjīngshèyǔdàbǐqiūzhòng千二百五十人俱。皆是無漏大阿羅漢。佛子住持。善超諸有。能yúguótǔchéngjiùwēiyícóngfózhuànlúnmiàokānyízhǔyǎnjìngpíníjiēshìwúlòudàāluóhànfózǐzhùchíshànchāozhūyǒunéng於國土。成就威儀。從佛轉輪。妙堪遺囑。嚴淨毗尼。弘範sānjièhóngfàn三界。應身無量。度脫衆生。拔濟未來。越諸塵累。其名曰。dàzhìshèlìfúmóhēmùjiānliánmóhējūchīluófùlóunàmíduōluónízǐxūpútíyìngshēnwúliàngdùtuōzhòngshēngbájìwèiláiyuèzhūchénlèiqímíngyuē大智舍利弗。摩訶目犍連。摩訶拘絺羅。富樓那彌多羅尼子。須菩提。yōubōníshātuóděng優波尼沙陀等。而爲上首。復有無量辟支無學。并其初心。同láifósuǒshǔzhūbǐqiūxiūxiàzìzìshífāngpúsàzījuéxīnyíérwéishàngshǒufúyǒuwúliàngpìzhīwúxuébìngqíchūxīntóng來佛所。屬諸比丘休夏自恣。十方菩薩咨決心疑。欽奉慈嚴將求密義。即時如來敷座宴安。爲諸會中。宣示深奧。法筵清衆。得wèicéngyǒuyìjíshírúláifūzuòyànānwèizhūhuìzhōngxuānshìshēnàofǎyánqīngzhòngdéqīnfèngcíyǎnjiāngqiúmì未曾有。迦陵仙音。遍十方界。恒沙菩薩。來聚道場。文殊師lìérwéishàngshǒujiālíngxiānyīnbiànshífāngjièhéngshāpúsàláijùdàochǎngwénshūshī利而爲上首。 時波斯匿王。爲其父王諱日營齋。請佛宮掖。自迎如來。guǎngshèzhēnxiūwúshàngmiàowèijiānfúqīnyánzhūdàpúsàshíbōsīnìwángwèiqífùwánghuìrìyíngzhāiqǐngfógōngyēzìyíngrúlái廣設珍羞無上妙味。兼復親延諸大菩薩。城中復有長者居─ １ ─
chéngzhōngfúyǒuzhǎngzhějū大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 士同時飯僧。佇佛來應。佛敕文殊。分領菩薩及阿羅漢。應諸齋zhǔwéiyǒuānánxiānshòubiéqǐngyuǎnyóuwèihuánbùhuángsēngcìjìwúshàngzuòshìtóngshífànsēngzhùfóláiyìngfóchìwénshūfēnlǐngpúsàjíāluóhànyìngzhūzhāi主。唯有阿難。先受別請。遠遊未還。不遑僧次。既無上座。及阿闍黎。途中獨歸。其日無供。即時阿難。執持應器。於所遊chéngjíāshélítúzhōngdúguīqírìwúgòngjíshíānánzhíchíyìngqìyúsuǒyóu城。次第循乞。心中初求最後檀越。以爲齋主。無問淨穢。刹jízhāntuóluófāngxíngděngcíbùzéwēijiàncìdìxúnqǐxīnzhōngchūqiúzuìhòutányuèyǐwéizhāizhǔwúwènjìnghuìchà利尊姓。及旃陀羅。方行等慈。不擇微賤。發意圓成一切衆shēngwúliànggōngdéānányǐzhīrúláishìzūnhēxūpútíjídàjiāyèlìzūnxìngfāyìyuánchéngyíqièzhòng生無量功德。阿難已知。如來世尊。訶須菩提。及大迦葉。爲阿xīnbùjūnpíngqīnyǎngrúláikāichǎnwúzhēdùzhūyíbàngjīngbǐchénghuángwéiā羅漢。心不均平。欽仰如來。開闡無遮。度諸疑謗。經彼城隍。徐步郭門。嚴整威儀。肅恭齋法。爾時阿難。因乞食次。經歷婬室。遭大幻術。摩登伽女。以娑毗迦羅先梵天呪。攝入婬席。婬gōngfǔmóshìzāodàhuànshùmódēngqiénǚyǐsuōpíjiāluóxiānfàntiānzhòushèrùyínxíyínxúbùguōményǎnzhěngwēiyísùgōngzhāifǎěrshíānányīnqǐshícìjīnglìyínluóhàn躬撫摩。將毀戒體。 如來知彼婬術所加。齋畢旋歸。王及大臣。長者居士。俱rúláizhībǐyínshùsuǒjiāzhāibìxuánguīwángjídàchénzhǎngzhějūshìjūjiānghuǐjiètǐ來隨佛。願聞法要。於時世尊。頂放百寶無畏光明。光中chūshēngqiānyèbǎoliányǒufóhuàshēnjiéjiāfūzuòxuānshuōshénzhòuláisuífóyuànwénfǎyàoyúshíshìzūndǐngfàngbǎibǎowúwèiguāngmíngguāngzhōng出生千葉寶蓮。有佛化身。結跏趺坐。宣說神呪。敕文殊師lìjiāngzhòuwǎnghùèzhòuxiāomiètíjiǎngānánjímódēngqiéguīláifósuǒāchìwénshūshī利將呪往護。惡呪消滅。提獎阿難及摩登伽。歸來佛所。 阿nánjiànfó難見佛。頂禮悲泣。恨無始來。一向多聞。未全道力。殷勤啓請。shífāngrúláidéchéngpútímiàoshēmótāsānmóchánnàzuìchūfāngbiànyúshífúdǐnglǐbēiqìhènwúshǐláiyíxiàngduōwénwèiquándàolìyīnqínqǐqǐng十方如來得成菩提。妙奢摩他。三摩禪那。最初方便。於時復yǒuhéngshāpúsà有恒沙菩薩。及諸十方大阿羅漢。辟支佛等。俱願樂聞。退坐chéngshòushèngzhǐjízhūshífāngdàāluóhànpìzhīfóděngjùyuànyàowéntuìzuò默然。承受聖旨。 ─ ２ ─
mòrán
大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 佛告阿難。汝我同氣。情均天倫。當初發心。於我法中。jiànhéshèngxiàngfógàoānánrǔwǒtóngqìqíngjūntiānlúndāngchūfāxīnyúwǒfǎzhōng見何勝相。頓捨世間深重恩愛。阿難白佛。我見如來三十二相。勝妙殊絕。形體映徹猶如琉璃。常自思惟。此相非是欲héyǐgùyùqìcūzhuóxīngsāojiāogòunóngxuèzáluànbùnéngfāshēngshèngmiàoshūjuéxíngtīyìngchèyóurúliúlíchángzìsīwéicǐxiàngfēishìyùdùnshěshìjiānshēnzhòngēnàiānánbáifówǒjiànrúláisānshíèrxiàng愛所生。何以故。欲氣麤濁。腥臊交遘。膿血雜亂。不能發生shèngjìngmiàomíngzǐjīnguāngjùshìyǐkěyǎngcóngfótìluòfóyánàisuǒshēng勝淨妙明。紫金光聚。是以渴仰。從佛剃落。佛言。善哉阿rǔděngdāngzhīyíqièzhòngshēngcóngwúshǐláishēngsǐxiāngxùjiēyóubùzhīshànzāiānán難。汝等當知一切衆生。從無始來。生死相續。皆由不知常住真心性淨明體。用諸妄想。此想不真。故有輪轉。yīngdāngzhíxīnzhòuwǒsuǒwènshífāngrúláiyòngzhūwàngxiǎngcǐxiǎngbùzhēngùyǒulúnzhuànchángzhùzhēnxīnxìngjìngmíngtī汝今欲研無上菩提真發明性。應當直心詶我所問。十方如來tóngyídàogùrǔjīnyùyánwúshàngpútízhēnfāmíngxìng同一道故。出離生死。皆以直心。心言直故。如是乃至終始地位。中間永無諸委曲相。 阿難。我今問汝。當汝發心。緣於如來三十二相。將何所ānánwǒjīnwènrǔdāngrǔfāxīnyuányúrúláisānshíèrxiàngjiānghésuǒchūlíshēngsǐjiēyǐzhíxīnxīnyánzhígùrúshìnǎizhìzhōngshǐdìwèizhōngjiānyǒngwúzhūwěiqūxiàngjiàn見。誰爲愛樂。阿難白佛言。世尊。如是愛樂。用我心目。由目觀xīnshēngàilègùwǒfāxīnyuànshěshēngsǐfógàoānánshuíwéiàilèānánbáifóyánshìzūnrúshìàilèyòngwǒxīnmùyóumùguānjiànrúláishèngxiàng見如來勝相。心生愛樂。故我發心。願捨生死。佛告阿難。rúrǔsuǒshuōzhēnsuǒàilèyīnyúxīnmùruòbùshízhīxīnmùsuǒzàizébùnéngdéxiáng如汝所說。真所愛樂。因於心目。若不識知心目所在。則不能得降fúchénláopìrúguówángwéizéisuǒqīnfābīngtǎochúshìbīngyàodāngzhīzéisuǒzài伏塵勞。譬如國王。爲賊所侵。發兵討除。是兵要當知賊所在。使汝流轉。心目爲咎。吾今問汝。唯心與目。今何所在。 阿難白佛言。世尊。一切世間十種異生。同將識心居在身nèizòngguānrúláiqīngliánhuáyǎnyìzàifómiànwǒjīnguāncǐfúgēnsìchénānánbáifóyánshìzūnyíqièshìjiānshízhǒngyìshēngtóngjiāngshíxīnjūzàishēnshǐrǔliúzhuǎnxīnmùwéijiùwújīnwènrǔwéixīnyǔmùjīnhésuǒzài內。縱觀如來青蓮華眼。亦在佛面。我今觀此浮根四塵。祇在─ ３ ─
zhǐzài大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 我面。如是識心。實居身內。佛告阿難。汝今現坐如來講堂。觀qítuólínjīnhésuǒzàishìzūncǐdàchónggéqīngjìngjiǎngtángzàijǐgūyuánwǒmiànrúshìshíxīnshíjūshēnnèifógàoānánrǔjīnxiànzuòrúláijiǎngtángguān祇陀林今何所在。世尊。此大重閣清淨講堂。在給孤園。今祇陀林。實在堂外。阿難。汝今堂中。先何所見。世尊。我在堂中。xiānjiànrúláilínshízàitángwàiānánrǔjīntángzhōngxiānhésuǒjiànshìzūnwǒzàitángzhōngjīnqítuó先見如來。次觀大衆。如是外望。方矚林園。阿難。汝矚林園。yīnhéyǒujiànshìzūncǐdàjiǎngtánghùyǒukāihuōgùwǒzàitángdéyuǎnzhānjiàncìguāndàzhòngrúshìwàiwàngfāngzhǔlínyuánānánrǔzhǔlínyuán因何有見。世尊。此大講堂。戶牖開豁。故我在堂。得遠瞻見。 爾時世尊。在大衆中。舒金色臂。摩阿難頂。告示阿難及zhūdàzhòngěrshíshìzūnzàidàzhòngzhōngshūjīnsèbìmóānándǐnggàoshìānánjí諸大衆。有三摩提。名大佛頂首楞嚴王。具足萬行。十方如來一門超出妙莊嚴路。汝今諦聽。阿難頂禮。伏受慈旨。 佛告阿難。如汝所言。身在講堂。戶牖開豁。遠矚林園。亦有衆生。在此堂中。不見如來。見堂外者。阿難答言。世尊。在堂不見如來。能見林泉。無有是處。阿難。汝亦如是。汝之心língzàitángbújiànrúláinéngjiànlínquánwúyǒushìchùānánrǔyìrúshìrǔzhīxīnyìyǒuzhòngshēngzàicǐtángzhōngbújiànrúláijiàntángwàizhěānándāyánshìzūnfógàoānánrúrǔsuǒyánshēnzàijiǎngtánghùyǒukāihuōyuǎnzhǔlínyuánláiyīménchāochūmiàozhuāngyánlùrǔjīndìtīngānándǐnglǐfúshòucízhǐyǒusānmótímíngdàfódǐngshǒuléngyǎnwángjùzúwànxíngshífāngrú靈。一切明了。若汝現前所明了心。實在身內。爾時先合了知內身。頗有衆生。先見身中。後觀外物。縱不能見心肝脾胃。爪生發長。筋轉脈搖。誠合明了。如何不知。必不內知。雲shìgùyīngzhīrǔyánjuéliǎonéngzhīzhīxīnzhùzàishēnnèiwúyǒushìchùjīnzhuǎnmàiyáochénghémíngliàorúhébùzhībìbúnèizhīyúnpōyǒuzhòngshēngxiānjiànshēnzhōnghòuguānwàiwùzòngbùnéngjiànxīngānpíwèiyíqièmíngliàoruòrǔxiànqiánsuǒmíngliàoxīnshízàishēnnèiěrshíxiānhéliǎozhīnèishēnzhǎoshēngfāzhǎng何知外。是故應知汝言覺了能知之心。住在身內。無有是處。 阿難稽首而白佛言。我聞如來如是法音。悟知我心。實居身wàiānánqíshǒuérbáifóyánwǒwénrúláirúshìfǎyīnwùzhīwǒxīnshíjūshēnhézhīwài外。所以者何。譬如燈光然於室中。是燈必能先照室內。從qíshìménhòujítíngjìyíqièzhòngshēngbújiànshēnzhōngdújiànshēnwàisuǒyǐzhěhépìrúdēngguāngrányúshìzhōngshìdēngbìnéngxiānzhàoshìnèicóng其室門。後及庭際。一切衆生。不見身中。獨見身外。亦如─ ４ ─
yìrú大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 dēngguāng燈光。居在室外。不能照室。是義必明。將無所惑。同佛了déwúwàngyējūzàishìwàibùnéngzhàoshìshìyìbìmíngjiāngwúsuǒhuòtóngfóliǎo義。得無妄耶。 佛告阿難。是諸比丘。適來從我室羅筏城。循乞摶食。歸祇陀林。我已宿齋。汝觀比丘。一人食時。諸人飽否。阿難答言。否也。世尊。何以故。是諸比丘。雖阿羅漢。軀命不同。雲何一人。nénglìngzhòngbǎofǒuyěshìzūnhéyǐgùshìzhūbǐqiūsuīāluóhànqūmìngbùtóngyúnhéyīrénqítuólínwǒyǐsùzhāirǔguānbǐqiūyīrénshíshízhūrénbǎofǒuānándāyánfógàoānánshìzhūbǐqiūshìláicóngwǒshìluófáchéngxúnqǐtuánshíguīyì能令衆飽。佛告阿難。若汝覺了知見之心。實在身外。身心相zìbùxiānggānzéxīnsuǒzhīshēnbùnéngjuéjuézàishēnjìxīnbùnéngzhīfógàoānánruòrǔjuéliǎozhījiànzhīxīnshízàishēnwàishēnxīnxiāngwài外。自不相干。則心所知。身不能覺。覺在身際。心不能知。我jīnshìrǔdōuluómiánshǒurǔyǎnjiànshíxīnfēnbiéfǒuānándāyánrúshìshìzūnwǒ今示汝兜羅綿手。汝眼見時。心分別否。阿難答言。如是。世尊。佛告阿難。若相知者。雲何在外。是故應知。汝言覺了能知之心。zhùzàishēnwàifógàoānánruòxiāngzhīzhěyúnhézàiwàishìgùyīngzhīrǔyánjuéliǎonéngzhīzhīxīn住在身外。無有是處。 阿難白佛言。世尊。如佛所言。不見內故。不居身內。身心相zhībùxiānglígùbúzàishēnwàiwǒjīnsīwéizhīzàiyīchùfóyánchùjīnhézàiānánbáifóyánshìzūnrúfósuǒyánbújiànnèigùbùjūshēnnèishēnxīnxiāngwúyǒushìchù知不相離故。不在身外。我今思惟。知在一處。佛言。處今何在。阿難言。此了知心。既不知內。而能見外。如我思忖。潛伏根裏。yóurúyǒurénānányáncǐliǎozhīxīnjìbùzhīnèiérnéngjiànwàirúwǒsīcǔnqiánfúgēnlǐ猶如有人。取琉璃椀。合其兩眼。雖有物合。而不留礙。彼根隨見。suíjífēnbiéránwǒjuéliǎonéngzhīzhīxīnbújiànnèizhěwéizàigēngùfēnmíngzhǔwàiwúzhàngqǔliúlíwǎnhéqíliǎngyǎnsuīyǒuwùhéérbùliúàibǐgēnsuíjiàn隨即分別。然我覺了能知之心不見內者。爲在根故。分明矚外無障àizhěqiángēnnèigùfógàoānánrúrǔsuǒyánqiángēnnèizhěyóurúliúlí礙者。潛根內故。佛告阿難。如汝所言。潛根內者猶如琉璃。彼人dāngyǐliúlílóngyǎnbǐrén當以琉璃籠眼。當見山河。見琉璃否。如是。世尊。是人當以shíjiànliúlífógàoānánrǔxīnruòtóngliúlíhézhědāngjiànshānhédāngjiànshānhéjiànliúlífǒurúshìshìzūnshìréndāngyǐ琉璃籠眼。實見琉璃。佛告阿難。汝心若同琉璃合者。當見山河。─ ５ ─
liúlílóngyǎn大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 何不見眼。若見眼者。眼即同境。不得成隨。若不能見。雲何說yáncǐliǎozhīxīnqiánzàigēnnèirúliúlíhéshìgùyīngzhīrǔyánjuéliǎonéngzhīzhīxīnhébújiànyǎnruòjiànyǎnzhěyǎnjítóngjìngbùdéchéngsuíruòbùnéngjiànyúnhéshuō言此了知心。潛在根內。如琉璃合。是故應知。汝言覺了能知之心。潛伏根裏。如琉璃合。無有是處。 阿難白佛言。世尊。我今又作如是思惟。是衆生身。腑藏zàizhōngqiàoxuéjūwàiyǒucángzéànyǒuqiàozémíngjīnwǒduìfókāiyǎnjiànmíngānánbáifóyánshìzūnwǒjīnyòuzuòrúshìsīwéishìzhòngshēngshēnfǔcángrúliúlíhéwúyǒushìchùqiánfúgēnlǐ在中。竅穴居外。有藏則暗。有竅則明。今我對佛。開眼見明。míngwéijiànwài名爲見外。閉眼見暗。名爲見內。是義雲何。佛告阿難。汝當閉cǐànjìngjièwéiyǔyǎnduìwéibúduìyǎnruòyǔyǎnduìànzàiyǎnqiánbìyǎnjiànànmíngwéijiànnèishìyìyúnhéfógàoānánrǔdāngbìyǎnjiànànzhīshí眼見暗之時。此暗境界爲與眼對。爲不對眼。若與眼對。暗在眼前。ruòchéngnèizhějūànshìzhōngwúrìyuèdēngcǐshìànzhōngjiēyúnhéchéngnèi雲何成內。若成內者。居暗室中。無日月燈。此室暗中。皆rǔjiāofǔruòbúduìzhěyúnhéchéngjiànruòlíwàijiànnèiduìsuǒchénghéyǎnjiànàn汝焦腑。若不對者。雲何成見。若離外見。內對所成。合眼見暗。míngwéishēnzhōng名爲身中。開眼見明。何不見面。若不見面。內對不成。見cǐliǎozhīxīnjíyǔyǎngēnnǎizàixūkōnghéchéngzàinèiruòzàixūkōngkāiyǎnjiànmínghébújiànmiànruòbújiànmiànnèiduìbùchéngjiànmiànruòchéng面若成。此了知心。及與眼根乃在虛空。何成在內。若在虛空。zìfēirǔtǐjíyìngrúláijīnjiànrǔmiànyìshìrǔshēnrǔyǎnyǐzhīshēnhéfēijué自非汝體。即應如來。今見汝面。亦是汝身。汝眼已知。身合非覺。必汝執言身眼兩覺。應有二知。即汝一身。應成兩佛。是故應知。汝言見暗名見內者。無有是處。 阿難言。我嘗聞佛開示四衆。由心生故。種種法生。yóufǎshēnggùānányánwǒchángwénfókāishìsìzhòngyóuxīnshēnggùzhǒngzhǒngfǎshēngzhīrǔyánjiànànmíngjiànnèizhěwúyǒushìchùbìrǔzhíyánshēnyǎnliǎngjuéyīngyǒuèrzhījírǔyìshēnyīngchéngliǎngfóshìgùyīng由法生故。種種心生。我今思惟。即思惟體。實我心性。隨所héchùxīnzésuíyǒuyìfēinèiwàizhōngjiànsānchùfógàoānánrǔjīnshuōyánzhǒngzhǒngxīnshēngwǒjīnsīwéijísīwéitǐshíwǒxīnxìngsuísuǒ合處。心則隨有。亦非內外中間三處。佛告阿難。汝今說言。由fǎshēnggùzhǒngzhǒngxīnshēngsuísuǒhéchùxīnsuíyǒuzhěshìxīnwútǐyóu法生故。種種心生。隨所合處。心隨有者。是心無體。則無所─ ６ ─
zéwúsuǒ大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 合。若無有體。而能合者。則十九界。因七塵合。是義不然。若有tǐzhěrúrǔyǐshǒuzìzhìqítǐrǔsuǒzhīxīnwéifùnèichūwéicóngwàirùruòfùhéruòwúyǒutǐérnénghézhězéshíjiǔjièyīnqīchénhéshìyìfǒuránruòyǒu體者。如汝以手自挃其體。汝所知心。爲復內出。爲從外入。若復內出。還見身中。若從外來。先合見面。阿難言。見是其眼。心知非眼。爲見非義。佛言。若眼能見。汝在室中。門能見不。則諸已死。尚有眼存。應皆見物。若見物者。雲何名死。阿難。yòurǔjuéliǎonéngzhīzhīxīnzézhūyǐsǐshàngyǒuyǎncúnyīngjiējiànwùruòjiànwùzhěyúnhémíngsǐānánxīnzhīfēiyǎnwéijiànfēiyìfóyánruòyǎnnéngjiànrǔzàishìzhōngménnéngjiànfǒunèichūhuánjiànshēnzhōngruòcóngwàiláixiānhéjiànmiànānányánjiànshìqíyǎn又汝覺了能知之心。若必有體。爲復一體。爲有多體。今在汝身。wéibúbiàntǐruòyītǐzhězérǔyǐshǒuzhìyīzhīshísìzhīyīngjuéruòbìyǒutǐwéifùyītǐwéiyǒuduōtǐjīnzàirǔshēnwéifùbiàntǐ爲復遍體。爲不遍體。若一體者。則汝以手挃一支時。四支應覺。ruòxiánjuézhězhìyīngwúzàiruòzhìyǒusuǒzérǔyītǐzìbùnéngchéngruòduōtǐzhě若咸覺者。挃應無在。若挃有所。則汝一體自不能成。若多體者。則成多人。何體爲汝。若遍體者。同前所挃。若不遍者。當汝chùtóuzéchéngduōrénhétǐwéirǔruòbiàntǐzhětóngqiánsuǒzhìruòbúbiànzhědāngrǔ觸頭。亦觸其足。頭有所覺。足應無知。今汝不然。是故應知。隨xīnzésuíyǒuwúyǒushìchùyìchùqízútóuyǒusuǒjuézúyīngwúzhījīnrǔbùránshìgùyīngzhīsuísuǒhéchù所合處。心則隨有。無有是處。 阿難白佛言。世尊。我亦聞佛與文殊等諸法王子談實相時。世尊亦言。心不在内。亦不在外。如我思惟。內無所見。外不相zhīnèiwúzhīgùzàinèibùchéngshēnxīnxiāngzhīzàiwàifēiyìjīnxiāngzhīgùshíshìzūnyìyánxīnbúzàinèiyìbúzàiwàirúwǒsīwéinèiwúsuǒjiànānánbáifóyánshìzūnwǒyìwénfóyǔwénshūděngzhūfǎwángzǐtánshíxiàngwàibùxiāng知。內無知故。在內不成。身心相知。在外非義。今相知故。復內無見。當在中間。佛言。汝言中間。中必不迷。非無所在。今汝推中。中何爲在。爲復在處。爲當在身。若在身者。在邊非中。在中同內。若在處者。爲有所表。爲無所表。無表同wúbiǎozéwúdìnghéyǐgùrúrényǐbiǎobiǎowéizhōngshídōngkànzéxīfēizhōngzàizhōngtóngnèiruòzàichùzhěwéiyǒusuǒbiǎowéiwúsuǒbiǎojīnrǔtuīzhōngzhōnghéwéizàiwéifùzàichùwéidāngzàishēnruòzàishēnzhězàibiānnèiwújiàndāngzàizhōngjiānfóyánrǔyánzhōngjiānzhōngbìbùmífēiwúsuǒzàifùwúbiǎotóng無。表則無定。何以故。如人以表。表爲中時。東看則西。南─ ７ ─
nán
大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 guānchéngběi觀成北。表體既混。心應雜亂。阿難言。我所說中。非此二種。如世尊言。眼色爲緣。生於眼識。眼有分別。色塵無知。zéwéixīnzàifóyánrǔxīnruòzàigēnchénzhīzhōngcǐzhīxīntǐrúshìzūnyányǎnsèwéiyuánshēngyúyǎnshíyǎnyǒufēnbiésèchénwúzhībiǎotǐjìhúnxīnyīngzáluànānányánwǒsuǒshuōzhōngfēicǐèrzhǒng識生其中。則爲心在。佛言。汝心若在根塵之中。此之心體。wéifùjiānèrshíshēngqízhōng爲復兼二。爲不兼二。若兼二者。物體雜亂。物非體知。成敵兩lìyúnhéwéizhōngjiānèrbùchéngwéibùjiānèrruòjiānèrzhěwùtǐzáluànwùfēitǐzhīchéngdíliǎng立。雲何爲中。兼二不成shìgùyīngzhīdāngzàizhōngjiān。非知不知。即無體性。fēizhībùzhījíwútǐxìngzhōnghéwéixiàng中何爲相。是故應知。當在中間。無有是處。 阿難白佛言。世尊。我昔見佛與大目連。須菩提。富樓那。舍lìfúsìdàdìzǐgòngzhuǎnfǎlúnchángyánjuézhīfēnbiéxīnxìngjìbúzàinèiānánbáifóyánshìzūnwǒxījiànfóyǔdàmùliánxūpútífùlóunàshèwúyǒushìchù利弗。四大弟子。共轉法輪。常言。覺知分別心性。既不在內。亦不在外。不在中間。俱無所在。一切無著。名之爲心。則我無zhuóyìbúzàiwàibúzàizhōngjiānjùwúsuǒzàiyíqièwúzhuómíngzhīwéixīnzéwǒwú著。名爲心不。佛告阿難。汝言覺知分別心性。俱無在者。世間虛空水陸飛行。諸所物象。名爲一切。汝不著者。爲在爲無。無則yúnhébùzhuóyǒubùzhuózhěbùkěmíngwúwúxiàngzéwúzhūsuǒwùxiàngmíngwéiyíqièrǔbùzhuózhěwéizàiwéiwúwúzémíngwéixīnfǒufógàoānánrǔyánjuézhīfēnbiéxīnxìngjùwúzàizhěshìjiānxūkōngshuǐlùfēixíngtóngyúguīmáotùjiǎo同於龜毛兔角。雲何不著。有不著者。不可名無。無相則無。xiàngyǒuzézàiyúnhéwúzhuóshìgùyīngzhīyíqièwúzhuómíngjué非無則相。相有則在。雲何無著。是故應知。一切無著。名覺知心。無有是處。 爾時阿難。在大衆中。即從座起。偏袒右肩。右膝著地。合掌恭敬而白佛言。我是如來最小之弟。蒙佛慈愛。雖今出家。yóushìjiāoliánhézhǎnggōngjìngérbáifóyánwǒshìrúláizuìxiǎozhīdìméngfócíàisuījīnchūjiāěrshíānánzàidàzhòngzhōngjícóngzuòqǐpiāntǎnyòujiānyòuxīzhuódìzhīxīnwúyǒushìchùfēiwúzéxiàng猶恃憍憐。所以多聞。未得無漏。不能折伏娑毗羅呪。爲彼所轉。nìyúyínshědāngyóubùzhīzhēnjìsuǒyìwéiyuànshìzūndàcíāimǐnkāishìwǒděngshēsuǒyǐduōwénwèidéwúlòubùnéngzhéfúsuōpíluózhòuwéibǐsuǒzhuǎn溺於婬舍。當由不知真際所詣。惟願世尊大慈哀愍。開示我等奢─ ８ ─
大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 摩他路。令諸闡提。隳彌戾車。作是語已。五體投地。及諸大衆傾渴翹佇。欽聞示誨。 爾時世尊。從其面門放種種光。其光晃耀如百千rìpǔfóshìjièliùzhǒngzhèndòngrúshìshífāngwēichénguótǔyīshíkāixiànfóěrshíshìzūncóngqímiànménfàngzhǒngzhǒngguāngkěqiàozhùqīnwénshìhuìmótālùlìngzhūchǎntíhuīmílìchēzuòshìyǔyǐwǔtǐtóudìjízhūdàzhòngqīngqíguānghuǎngyàorúbǎiqiān日。普佛世界。六種震動。如是十方微塵國土。一時開現。佛之威神。令諸世界。合成一界。其世界中。所有一切諸大菩薩。皆住本國。合掌承聽。 佛告阿難。一切衆生。從無始來。種種顛倒。業種zìránrúèchājùzhūxiūxíngrénbùnéngdéchéngwúshàngpútífógàoānányíqièzhòngshēngcóngwúshǐláizhǒngzhǒngdiāndǎoyèzhǒngjiēzhùběnguóhézhǎngchéngtingzhīwēishénlìngzhūshìjièhéchéngyījièqíshìjièzhōngsuǒyǒuyíqièzhūdàpúsà自然。如惡叉聚。諸修行人。不能得成無上菩提。乃至別成聱wényuánjuéjíchéngwàidàozhūtiānmówángjímójuànshǔnǎizhìbiéchéngshēng聞緣覺。及成外道。諸天魔王。及魔眷屬。皆由不知二種根cuòluànxiūxíyóurúzhǔshāyùchéngjiāzhuànzòngjīngchénjiéjiēyóubùzhīèrzhǒnggēnběn本。錯亂修習。猶如煮沙。欲成嘉饌。縱經塵劫。終不能déyúnhéèrzhǒngānányīzhěwúshǐshēngsǐgēnběnzhōngbùnéng得。雲何二種。阿難。一者。無始生死根本。則汝今者與諸衆shēngyòngpānyuánxīnwéizìxìngzhěèrzhěwúshǐpútínièpányuánqīngjìngtǐzérǔjīnzhěyǔzhūzhòng生。用攀緣心。爲自性者。 二者。無始菩提涅槃。元清淨體。néngshēngzhūyuányuánsuǒyízhěyóuzhūzhòngshēngyí則汝今者識精元明。能生諸緣。緣所遺者。由諸衆生。遺此本明。雖終日行。而不自覺。枉入諸趣。 阿難。汝今欲知奢摩他路。願出生死。今復問汝。即時如來舉金色臂。屈五輪指。語阿難言。汝今見不。阿難言。見。佛言。汝何所見。阿難言。我見如來。舉臂屈指。爲光明拳。耀我心目。佛言。汝將誰見。阿難言。我與大衆。同將眼見。佛告阿難。─ ９ ─
fóyánrǔjiāngshuíjiànānányánwǒyǔdàzhòngtóngjiāngyǎnjiànfógàoānánrǔhésuǒjiànānányánwǒjiànrúláijubìqūzhǐwéiguāngmíngquányàowǒxīnmùjujīnsèbìqūwǔlúnzhǐyǔānányánrǔjīnjiànfǒuānányánjiànfóyánānánrǔjīnyùzhīshēmótālùyuànchūshēngsǐjīnfùwènrǔjíshírúláicǐběnmíngsuīzhōngrìxíngérbúzìjuéwǎngrùzhūqùzérǔjīnzhěshíjīngyuánmíng大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 汝今答我。如來屈指爲光明拳。耀汝心目。汝目可見。以何爲心。dāngwǒquányàorǔjīndáwǒrúláiqūzhǐwéiguāngmíngquányàorǔxīnmùrǔmùkějiànyǐhéwéixīn當我拳耀。阿難言。如來現今徵心所在。而我以心推窮尉逐。即wǒjiāngwéixīnfóyánduōānáncǐfēirǔxīnānánjuéránbìzuòānányánrúláixiànjīnzhǐxīnsuǒzàiérwǒyǐxīntuīqióngxúnzhújínéngtuīzhě能推者。我將爲心。佛言。咄。阿難。此非汝心。阿難矍然。避座qǐlìbáifócǐfēiwǒxīndāngmínghéděngfógàoānáncǐshìqiánchén合掌。起立白佛。此非我心。當名何等。佛告阿難。此是前塵。虛妄相想。惑汝真性。由汝無始至於今生。認賊爲子。失汝元chángxūwàngxiàngxiǎnghuòrǔzhēnxìngyóurǔwúshǐzhìyújīnshēngrènzéiwéizǐshīrǔyuánhézhǎng常。故受輪轉。 阿難白佛言。世尊。我佛寵弟。心愛佛故。令我出家。我心ānánbáifóyánshìzūnwǒfóchǒngdìxīnàifógùlìngwǒchūjiāwǒxīngùshòulúnzhuǎn何獨供養如來。乃至遍歷恒沙國土。承事諸佛及善知識。發大yǒngměnghédúgōngyǎngrúláinǎizhìbiànlìhéngshāguótǔchéngshìzhūfójíshànzhīshífādà勇猛。行諸一切難行法事。皆用此心。縱令謗法。永退善根。yìyīncǐxīnruòcǐfāmíngbúshìxīnzhěwǒnǎiwúxīntóngzhūtǔmùlícǐjuézhīxíngzhūyíqiènánxíngfǎshìjiēyòngcǐxīnzònglìngbàngfǎyǒngtuìshàngēn亦因此心。若此發明不是心者。我乃無心。同諸土木。離此覺知。gèngwúsuǒyǒu更無所有。雲何如來說此非心。我實驚怖。兼此大衆。無不疑惑。kāishìwèiwùyúnhérúláishuōcǐfēixīnwǒshíjīngbùjiāncǐdàzhòngwúbùyíhuòwéichuídàbēi惟垂大悲。開示未悟。 爾時世尊。開示阿難。及諸大衆。欲令心入無生法忍。於師ěrshíshìzūnkāishìānánjízhūdàzhòngyùlìngxīnrùwúshēngfǎrěnyúshī子座。摩阿難頂。而告之言。如來常說諸法所生。唯心所現。一切因果。世界微塵。因心成體。阿難。若諸世界一切所有。其zhōngnǎizhìcǎoyèlǚjiéyíqièyīnguǒshìjièwēichényīnxīnchéngtǐānánruòzhūshìjièyíqièsuǒyǒuqízǐzuòmóānándǐngérgàozhīyánrúláichángshuōzhūfǎsuǒshēngwéixīnsuǒxiàn中乃至草葉縷結。詰其根元。咸有體性。縱令虛空。亦有名hékuàngqīngjìngmiàojìngmíngxīnxìngyíqièxīnérzìwútǐruòrǔzhílìnjiéqígēnyuánxiányǒutǐxìngzònglìngxūkōngyìyǒumíngmào貌。何況清淨妙淨明心。性一切心。而自無體。若汝執吝。分suǒliǎozhīxìngbìwéixīnzhěcǐxīnjíyīnglízhūyíqièsèxiāngwèichùfēn別覺觀。所了知性。必爲心者。此心即應離諸一切。色香味觸。─ １０ ─
biéjuéguān大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 zhūchénshìyè諸塵事業。別有全性。如汝今者承聽我法。此則因聱而有分別。縱滅一切見聞覺知。內守幽閑。猶爲法塵分別影事。我非敕汝執爲非心。但汝於心。微細揣摩。若離前塵有分別性。即真汝心。若分別性。離塵無體。斯則前塵分別影事。塵非常住。若biànmièshíxīnruòfēnbiéxìnglíchénwútǐsīzéqiánchénfēnbiéyǐngshìchénfēichángzhùruòrǔzhíwéifēixīndànrǔyúxīnwēixìchuǎimóruòlíqiánchényǒufēnbiéxìngjízhēnrǔbiézòngmièyíqièjiànwénjuézhīnèishǒuyōuxiányóuwéifǎchénfēnbiéyǐngshìwǒfēichìbiéyǒuquánxìngrúrǔjīnzhěchéngtingwǒfǎcǐzéyīnshēngéryǒufēn變滅時。此心則同龜毛兔角。則汝法身同於斷滅。其誰修證。jíshíānányǔzhūdàzhòngmòránzìshīfógàoānánshìjiānyíqièzhūcǐxīnzétóngguīmáotùjiǎozérǔfǎshēntóngyúduànmièqíshuíxiūzhèng無生法忍。即時阿難與諸大衆默然自失。佛告阿難。世間一切諸修學人。現前雖成九次第定。不得漏盡。成阿羅漢。皆由執此shēngsǐwàngxiǎngxiūxuérénxiànqiánsuīchéngjiǔcìdìdìngbùdélòujìnchéngāluóhànjiēyóuzhícǐwúshēngfǎrěn生死妄想。誤爲真實。是故汝今雖得多聞。不成聖果。 阿難聞已。重復悲淚。五體投地。長跪合掌。而白佛言。ānánwényǐchóngfùbēilèiwǔtǐtóudìchángguìhézhǎngérbáifóyánwùwéizhēnshíshìgùrǔjīnsuīdéduōwénbùchéngshèngguǒ自我從佛發心出家。恃佛威神。常自思惟。無勞我修。將謂如來惠我三昧。不知身心本不相代。失我本心。雖身出家。心不入道。譬如窮子捨父逃逝。今日乃知雖有多聞。若不修行。與不聞等。如人說食。終不能飽。世尊。我等今者二障所纏。良由不知寂常心性。惟願如來哀愍窮露。發妙明心。開我道眼。 即時如來。從胸卍字。湧出寶光。其光晃昱。有百qiānsèjíshírúláicóngxiōngwànzìyǒngchūbǎoguāngqíguānghuǎngyùyǒubǎijìchángxīnxìngwéiyuànrúláiāimǐnqiónglùfāmiàomíngxīnkāiwǒdàoyǎnrúrénshuōshízhōngbùnéngbǎoshìzūnwǒděngjīnzhěèrzhàngsuǒchánliángyóubùzhīpìrúqióngzǐshěfùtáoshìjīnrìnǎizhīsuīyǒuduōwénruòbùxiūxíngyǔbùwénděnghuìwǒsānmèibùzhīshēnxīnběnbùxiāngdàishīwǒběnxīnsuīshēnchūjiāxīnbúrùdàozìwǒcóngfófāxīnchūjiāshìfówēishénchángzìsīwéiwúláowǒxiūjiāngwèirúlái千色。十方微塵。普佛世界一時周遍。遍灌十方所有寶刹。gàoānányánwújīnwèirǔjiàndàfǎchuángshífāngwēichénpǔfóshìjièyīshízhōubiànbiànguànshífāngsuǒyǒubǎochàzhūrúláidǐngxuánzhìānánjízhūdàzhòng諸如來頂旋至阿難及諸大衆。告阿難言。吾今爲汝建大法幢。亦令十方一切衆生。獲妙微密。性淨明心。得清淨眼。阿難。─ １１ ─
yìlìngshífāngyíqièzhòngshēnghuòmiàowēimìxìngjìngmíngxīndéqīngjìngyǎnānán大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 汝先答我見光明拳。此拳光明因何所有。雲何成拳。汝jiāngshuíjiànrǔxiāndáwǒjiànguāngmíngquáncǐquánguāngmíngyīnhésuǒyǒuyúnhéchéngquánrǔ將誰見。阿難言。由佛全體閻浮檀金。赩如寶山。清淨所生。wǒshíyǎnguānwǔlúnzhǐduānqūwòshìréngùyǒuquánxiàngfóānányányóufóquántǐyánfútánjīnxìrúbǎoshānqīngjìngsuǒshēng故有光明。我實眼觀。五輪指端。屈握示人。故有拳相。佛gàoānángùyǒuguāngmíng告阿難。如來今日實言告汝。諸有智者。要以譬喻而得開悟。阿難。pìrúwǒquánruòwúwǒshǒubùchéngwǒquánruòwúrǔyǎnbùchéngrǔjiànyǐrǔrúláijīnrìshíyángàorǔzhūyǒuzhìzhěyàoyǐpìyùérdékāiwùānán譬如我拳。若無我手。不成我拳。若無汝眼。不成汝見。以汝yǎngēn眼根。例我拳理。其義均不。阿難言。唯然。世尊。既無我眼。不成我見。以我眼根。例如來拳。事義相類。佛告阿難。汝言相shìyìbùránhéyǐgùrúwúshǒurénquánbìjìngmièbǐwúyǎnzhěyǐwǒyǎngēnlìrúláiquánshìyìxiānglèifógàoānánrǔyánxiānglìwǒquánlǐqíyìjūnfǒuānányánwéiránshìzūnjìwúwǒyǎnbùchéngwǒjiàn類。是義不然。何以故。如無手人。拳畢竟滅。彼無眼者。非見全wúsuǒyǐzhěhérǔshìyútúxúnwènmángrénrǔhésuǒjiànbǐzhūmángrénlèifēijiànquán無。所以者何。汝試於途。詢問盲人。汝何所見。彼諸盲人。必來答汝。我今眼前。唯見黑暗。更無他矚。以是義觀。前塵自暗。jiànhékuīsǔnláidárǔwǒjīnyǎnqiánwéijiànhēiàngèngwútāzhǔyǐshìyìguānqiánchénzìànbì見何虧損。阿難言。諸盲眼前。唯睹黑暗。雲何成見。佛告阿難。諸盲無眼。唯觀黑暗。與有眼人。處於暗室。二黑有別。爲rúshìshìzūncǐànzhōngrényǔbǐqúnmángèrhēijiàoliàngcéngwúzhūmángwúyǎnwéiguānhēiànyǔyǒuyǎnrénchǔyúànshìèrhēiyǒubiéwéiānányánzhūmángyǎnqiánwéidǔhēiànyúnhéchéngjiànfógàoānán無有別。如是。世尊。此暗中人。與彼群盲。二黑較量。曾無yǒuyìwúyǒubié有異。阿難。若無眼人。全見前黑。忽得眼光。還於前塵見míngyǎnjiànzhěbǐànzhōngrénquánjiànqiánhēihūhuòdēngguāngyìānánruòwúyǎnrénquánjiànqiánhēihūdéyǎnguānghuányúqiánchénjiànzhǒngzhǒngsè種種色。名眼見者。彼暗中人。全見前黑。忽獲燈光。亦yīngmíngdēngjiànruòdēngjiànzhědēngnéngyǒujiànzì於前塵見種種色。應名燈見。若燈見者。燈能有見。自不名燈。又則燈觀。何關汝事。是故當知燈能顯色。如是jiànzhěbùmíngdēngyòuzédēngguānhéguānrǔshìshìgùdāngzhīdēngnéngxiǎnsèrúshìyúqiánchénjiànzhǒngzhǒngsè見者。是眼非燈。眼能顯色。如是見性。是心非眼。 ─ １２ ─
shìyǎnfēidēngyǎnnéngxiǎnsèrúshìjiànxìngshìxīnfēiyǎn
大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 阿難雖復得聞是言。與諸大衆。口已默然。心未開悟。猶冀如來慈音宣示。合掌清心。佇佛悲誨。 爾時世尊。舒兜羅綿網相光手。開五輪指。誨敕阿難。及諸大衆。我初成道。於鹿園中。爲阿若多。五比丘等。及汝四衆言。一切衆生。不成菩提。及阿羅漢。皆由客塵煩惱suǒwùrǔsìzhòngyányíqièzhòngshēngbùchéngpútíjíāluóhànjiēyóukèchénfánnǎojízhūdàzhòngwǒchūchéngdàoyúlùyuánzhōngwèiāruòduōwǔbǐqiūděngjíěrshíshìzūnshūdōuluómiánwǎngxiàngguāngshǒukāiwǔlúnzhǐhuìchìānánrúláicíyīnxuānshìhézhǎngqīngxīnzhùfóbēihuìānánsuīfùdéwénshìyányǔzhūdàzhòngkǒuyǐmòránxīnwèikāiwùyóujì所誤。汝等當時。因何開悟。今成聖果。 時憍陳那起立白佛。我今長老。於大衆中。獨得解名。因悟客塵二字成果。世尊。譬如行客投寄旅亭。或宿或食。宿食事畢。俶裝前途。不遑安住。若實主人。自無攸往。如是思惟。不住名客。住名主人。以不住者。名爲客義。又如新霽。清暘升tiānguāngrùxìzhōngfāmíngkōngzhōngzhūyǒuchénxiàngchénzhìyáodòngbúzhùmíngkèzhùmíngzhǔrényǐbúzhùzhěmíngwéikèyìyòurúxīnjìqīngyángshēngshìbìtìzhuāngqiántúbùhuángānzhùruòshízhǔrénzìwúyōuwǎngrúshìsīwéiyīnwùkèchénèrzìchéngguǒshìzūnpìrúxíngkètóujìlǚtínghuòsùhuòshísùshíshíjiāochénnàqǐlìbáifówǒjīnzhǎnglǎoyúdàzhòngzhōngdúdéjiěmíngrǔděngdāngshíyīnhékāiwùjīnchéngshèngguǒ天。光入隙中。發明空中諸有塵相。塵質搖動。虛空寂rúshìsīwéichéngjìmíngkōngyáodòngmíngchényǐyáodòngzhěmíngwéichényìxūkōngjì然。如是思惟。澄寂名空。搖動名塵。以搖動者名爲塵義。 佛言如是。即時如來於大衆中。屈五輪指。屈已復開。開已yòuqūfóyánrúshìjíshírúláiyúdàzhòngzhōngqūwǔlúnzhǐqūyǐfùkāikāiyǐrán又屈。謂阿難言。汝今何見。阿難言。我見如來百寶輪掌。衆中kāihéfógàoānánrǔjiànwǒshǒuzhòngzhōngkāihéwéishìwǒshǒuyǒukāiyǒuhéwèiānányánrǔjīnhéjiànānányánwǒjiànrúláibǎibǎolúnzhǎngzhòngzhōng開合。佛告阿難。汝見我手衆中開合。爲是我手有開有合。爲復汝見有開有合。阿難言。世尊寶手。衆中開合。我見如來手zìkāihéfēiwǒjiànxìngyǒukāiyǒuhéfóyánshuídòngshuíjìngānányánfùrǔjiànyǒukāiyǒuhéānányánshìzūnbǎoshǒuzhòngzhōngkāihéwéiwǒjiànrúláishǒu自開合。非我見性有開有合。佛言。誰動誰靜。阿難言。佛手不zhùfóshǒubú住。而我見性。尚無有靜。誰爲無住。佛言如是。 ─ １３ ─
érwǒjiànxìngshàngwúyǒujìngshuíwéiwúzhùfóyánrúshì大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 如來於是從輪掌中。飛一寶光。在阿難右。即時阿難。迴首右盼。又放一光。在阿難左。阿難又則迴首左盼。佛告阿nánhuíshǒuyòupànyòufàngyīguāngzàiānánzuǒānányòuzéhuíshǒuzuǒpànfógàoārúláiyúshìcónglúnzhǎngzhōngfēiyībǎoguāngzàiānányòujíshíānán難。汝頭今日因何搖動。阿難言。我見如來出妙寶光。來我左gùzuǒyòuguāntóuzìyáodòngānánrǔpànfóguāngzuǒyòudòngtóuwéirǔrǔtóujīnrìyīnhéyáodòngānányánwǒjiànrúláichūmiàobǎoguāngláiwǒzuǒyòu右。故左右觀。頭自搖動。阿難。汝盼佛光。左右動頭。爲汝wéifùjiàndòngshìzūnwǒtóuzìdòngérwǒjiànxìngshàngwúyǒuzhǐshuí頭動。爲復見動。世尊。我頭自動。而我見性。尚無有止。誰wéiyáodòngtóudòng爲搖動。佛言。如是。於是如來。普告大衆。若復衆生。以搖yǐbúzhùzhěmíngzhīwéikèrǔguānānántóuzìdòngyáofóyánrúshìyúshìrúláipǔgàodàzhòngruòfùzhòngshēngyǐyáodòngzhěmíngzhīwéichén動者名之爲塵。以不住者名之爲客。汝觀阿難頭自動搖。見無yòurǔguānwǒshǒuzìkāihéjiànwúshūjuǎnyúnhérǔjīnyǐdòngwéishēnjiànwúsuǒdòng所動。又汝觀我。手自開合。見無舒卷。雲何汝今。以動爲身。以動爲境。從始泊終。念念生滅。遺失真性。顛倒行事。xìngxīnshīzhēnrènwùwéijǐyǐdòngwéijìngcóngshǐbózhōngniànniànshēngmièyíshīzhēnxìngdiāndǎoxíngshì性心失真認物爲己。輪迴是中。自取流轉。 lúnhuíshìzhōngzìqǔliúzhuǎn─ １４ ─
大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 dàfódǐngrúláimìyīnxiūzhèngliǎoyì大佛頂如來密因修證了義 zhūpúsàwànxíngshǒuléngyánjīng諸菩薩萬行首楞嚴經 【 卷 二 】 tángtiānzhúshāménbānlámìdì唐天竺沙門般剌密帝 譯 yì 爾時阿難。及諸大衆。聞佛示誨。身心泰然。念無始來。失quèběnxīněrshíānánjízhūdàzhòngwénfóshìhuìshēnxīntàiránniànwúshǐláishī卻本心。妄認緣塵。分別影事。今日開悟。如失乳兒。忽遇慈母。hézhǎnglǐfóyuànwénrúláixiǎnchūshēnxīnzhēnwàngxūshíxiànqiánshēngmièyǔwàngrènyuánchénfēnbiéyǐngshìjīnrìkāiwùrúshīrǔérhūyùcímǔ合掌禮佛。願聞如來顯出身心。真妄虛實。現前生滅。與不生滅。二發明性。 時波斯匿王。起立白佛。我昔未承諸佛誨敕。見迦旃延。毗羅胝子。咸言。此身死後斷滅。名爲涅槃。我雖值佛。今猶狐疑。yúnhéfāhuīluózhīzǐxiányáncǐshēnsǐhòuduànmièmíngwéinièpánwǒsuīzhífójīnyóuhúyíshíbōsīnìwángqǐlìbáifówǒxīwèichéngzhūfóhuìchìjiànjiāzhānyánpíbùshēngmièèrfāmíngxìng雲何發揮。證知此心。不生滅地。今此大衆諸有漏者。咸皆願聞。 佛告大王。汝身現在。今復問汝。汝此肉身爲同金剛常fógàodàwángrǔshēnxiànzàijīnfùwènrǔzhèngzhīcǐxīnbùshēngmièdìjīncǐdàzhòngzhūyǒulòuzhěxiánjiēyuànwénrǔcǐròushēnwéitóngjīngāngchángzhùbùxiǔ住不朽。爲復變壞。世尊。我今此身終從變滅。佛言。大王。汝未曾滅。雲何知滅。世尊。我此無常變壞之身。雖未曾滅。我觀現前。念念遷謝。新新不住。如火成灰。漸漸銷殞。殞亡─ １５ ─
wǒguānxiànqiánniànniànqiānxièxīnxīnbúzhùrúhuǒchénghuījiànjiànxiāoyǔnyǔnwángrǔwèicéngmièyúnhézhīmièshìzūnwǒcǐwúchángbiànhuìzhīshēnsuīwèicéngmièwéifùbiànhuìshìzūnwǒjīncǐshēnzhōngcóngbiànmièfóyándàwáng大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 不息。決知此身。當從滅盡。佛言。如是。大王。汝今生齡已cóngshuāilǎobùxījuézhīcǐshēndāngcóngmièjìnfóyánrúshìdàwángrǔjīnshēnglíngyǐ從衰老。顔貌何如童子之時。世尊。我昔孩孺。膚腠潤澤。年至長成。血氣充滿。而今頹齡迫於衰耄。形色枯悴。精神昏fābáimiànzhòudǎijiāngbùjiǔrúhéjiànbǐchōngshèngzhīshífóyándàwángxuèqìchōngmǎnérjīntuílíngpòyúshuāimàoxíngsèkūcuìjīngshénhūnyánmàohérútóngzǐzhīshíshìzūnwǒxīháirúfūcòurùnzéniánzhìzhǎngchéngmèi昧。發白面皺。逮將不久。如何見比充盛之時。佛言。大王。rǔzhīxíngróngyīngbúdùnxiǔwángyánshìzūnbiànhuàmìyíwǒchéngbùjuéhán汝之形容。應不頓朽。王言。世尊。變化密移。我誠不覺。寒shǔqiānliújiànzhìyúcǐhéyǐgùwǒniánèrshísuīhàoniánshào暑遷流。漸至於此。何以故。我年二十。雖號年少。顔貌已老初shísuìshísānshízhīniányòushuāièrshíyújīnliùshíyòuguòyúèrguānwǔshíshíyánmàoyǐlǎochū十歲時。三十之年又衰二十。於今六十。又過於二。觀五十時。wǎnránqiángzhuàng宛然強壯。世尊。我見密移。雖此殂落。其間流易。且限十年。sīwéiqíbiànníngwéiyījìèrjìshíwéiniánbiànqǐwéiniánbiànshìzūnwǒjiànmìyísuīcǐcúluòqíjiānliúyìqiěxiànshínián若復令我微細思惟。其變寧唯一紀二紀。實爲年變。豈唯年變。亦兼月化。何直月化。兼又日遷。沈思諦觀。刹那刹那。念念之間。不得停住。故知我身終從變滅。 佛告大王。汝見變化。遷改不停。悟知汝滅。亦於滅時。汝知身中。有不滅耶。波斯匿王。合掌白佛。我實不知。佛言。我今示汝不生滅性。大王。汝年幾時。見恒河水。王言。我生sānsuìcímǔxiéwǒyèqípótiānjīngguòcǐliúěrshíjízhīshìhénghéshuǐfóyánwǒjīnshìrǔbùshēngmièxìngdàwángrǔniánjǐshíjiànhénghéshuǐwángyánwǒshēngzhīshēnzhōngyǒubúmièyēbōsīnìwánghézhǎngbáifówǒshíbùzhīfóyánfógàodàwángrǔjiànbiànhuàqiāngǎibùtíngwùzhīrǔmièyìyúmièshírǔzhījiānbùdétíngzhùgùzhīwǒshēnzhōngcóngbiànmièyìjiānyuèhuàhézhíyuèhuàjiānyòurìqiānshěnsīdìguānchànàchànàniànniànruòfùlìngwǒwēixì三歲。慈母攜我謁耆婆天。經過此流。爾時即知是恒河水。佛言。dàwángrúrǔsuǒshuōèrshízhīshíshuāiyúshísuìnǎizhìliùshírìyuèsuìshíniànniàn大王。如汝所說。二十之時衰於十歲。乃至六十。日月歲時念念qiānbiànzérǔsānsuìjiàncǐhéshízhìniánshísānqíshuǐyúnhéwángyán遷變。則汝三歲見此河時。至年十三。其水雲何。王言。如三歲wǎnránwúyìnǎizhìyújīnniánliùshíèryìwúyǒuyìfóyánrǔjīnzìshāngrúsānsuì時。宛然無異。乃至於今。年六十二。亦無有異。佛言。汝今自傷─ １６ ─
shí大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 發白面皺。其面必定皺於童年。則汝今時。觀此恒河。與昔tóngshíguānhézhījiànfābáimiànzhòuqímiànbìdìngzhòuyútóngniánzérǔjīnshíguāncǐhénghéyǔxī童時觀河之見。有童耄不。王言。不也。世尊。佛言。大王。rǔmiànsuīzhòuércǐjiànjīngxìngwèicéngzhòuzhòuzhěwéibiànbúzhòufēibiànbiànyǒutóngmàofǒuwángyánfǒuyěshìzūnfóyándàwáng汝面雖皺。而此見精。性未曾皺。皺者爲變。不皺非變。變zhěshòumièbǐbúbiànzhěyuánwúshēngmièyúnhéyúzhōngshòurǔshēngsǐ者受滅。彼不變者。元無生滅。雲何於中受汝生死。而猶引bǐmòqiélíděngdōuyáncǐshēnsǐhòuquánmièwángwénshìyánxìnzhīshēnhòushěshēngéryóuyǐn彼末伽黎等。都言此身死後全滅。王聞是言。信知身後。捨生趣生。與諸大衆。踴躍歡喜。得未曾有。 qùshēngyǔzhūdàzhòngyǒngyuèhuanxǐdéwèicéngyǒu阿難即從座起。禮佛合掌。長跪白佛。世尊。若此見聞必不生滅。雲何世尊。名我等輩。遺失真性。顛倒行事。願興慈悲。洗我塵垢。 即時如來垂金色臂。輪手下指。示阿難言。汝今見我母陀羅shǒujíshírúláichuíjīnsèbìlúnshǒuxiàzhǐshìānányánrǔjīnjiànwǒmǔtuóluócíbēixǐwǒchéngòubùshēngmièyúnhéshìzūnmíngwǒděngbèiyíshīzhēnxìngdiāndǎoxíngshìyuànxīngānánjícóngzuòqǐlǐfóhézhǎngchángguìbáifóshìzūnruòcǐjiànwénbì手。爲正爲倒。阿難言。世間衆生。以此爲倒。而我不知。誰fógàoānánruòshìjiānrényǐcǐwéidàojíshìjiānrénjiānghéwéizhèngwéizhèngwéidàoānányánshìjiānzhòngshēngyǐcǐwéidàoérwǒbùzhīshuízhèngshuídào正誰倒。佛告阿難。若世間人以此爲倒。即世間人。將何爲正。rúláishùbìdōuluómiánshǒushàngzhǐyúkōngzémíngwéizhèngfójí阿難言。如來豎臂。兜羅綿手。上指於空。則名爲正。佛即豎臂。告阿難言。若此顛倒。首尾相換。諸世間人一倍瞻視。則知汝身。與諸如來清淨法身。比類發明。如來之身。名正遍zhīrǔděngzhīshēnhàoxìngdiāndǎosuírǔdìguānrǔshēnfóshēnchēngdiāndǎozhězézhīrǔshēnyǔzhūrúláiqīngjìngfǎshēnbǐlèifāmíngrúláizhīshēnmíngzhèngbiànshùbìgàoānányánruòcǐdiāndǎoshǒuwěixiānghuànzhūshìjiānrényībèizhānshìānányán知。汝等之身。號性顛倒。隨汝諦觀。汝身佛身。稱顛倒者。míngzìhéchù名字何處。號爲顛倒。 於時阿難與諸大衆。瞪瞢瞻佛。目睛不瞬。不知身心顛─ １７ ─
yúshíānányǔzhūdàzhòngdèngméngzhānfómùjīngbúshùnbùzhīshēnxīndiānhàowéidiāndǎo
大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 biànhuà變化。皆因四大和合發明。雲何如來因緣自然。二俱排擯。我今不wéichuíāimǐnkāishìzhòngshēngzhōngdàoliǎoyìwúxìlùnfǎjiēyīnsìdàhéhéfāmíngyúnhérúláiyīnyuánzìránèrjùpáibìnwǒjīnbù知斯義所屬。惟垂哀愍。開示衆生。中道了義。無戲論法。 爾時世尊。告阿難言。汝先厭離聱聞緣覺諸小乘法。發心勤求無上菩提。故我今時爲汝開示第一義諦。如何復將世間戲論。妄想因緣。而自纏繞。汝雖多聞。如說藥人。真藥現前。不能分別。如來說爲真可憐愍。汝今諦聽。吾當爲汝分別開示。亦令當來修大乘者。通達實相。阿難默然。承佛聖旨。 阿難。如汝所言。四大和合。發明世間種種變化。阿難。若彼大性體非和合。則不能與諸大雜和。猶如虛空。不和諸色。若和合者。同於變化。始終相成。生滅相續。生死死生。shēngshēngsǐhéhézhětóngyúbiànhuàshǐzhōngxiāngchéngshēngmièxiāngxùshēngsǐsǐshēngruòbǐdàxìngtǐfēihéhézébùnéngyǔzhūdàzáhéyóurúxūkōngbùhézhūsèruòānánrúrǔsuǒyánsìdàhéhéfāmíngshìjiānzhǒngzhǒngbiànhuàānányìlìngdāngláixiūdàchéngzhětōngdáshíxiàngānánmòránchéngfóshèngzhǐbùnéngfēnbiérúláishuōwéizhēnkěliánmǐnrǔjīndìtingwúdāngwèirǔfēnbiékāishìlùnwàngxiǎngyīnyuánérzìchánràorǔsuīduōwénrúshuōyàorénzhēnyàoxiànqiánxīnqínqiúwúshàngpútígùwǒjīnshíwèirǔkāishìdìyīyìdìrúhéfùjiāngshìjiānxìěrshíshìzūngàoānányánrǔxiānyànlíshēngwényuánjuézhūxiǎochéngfǎfāzhīsīyìsuǒshǔ生生死死。如旋火輪。未有休息。阿難。如水成冰。冰還成rǔguāndìxìngcūwéidàdìxìwéiwēichénzhìlínxūchénxībǐsǐrúxuánhuǒlúnwèiyǒuxiūxīānánrúshuǐchéngbīngbīnghuánchéngshuǐ水。汝觀地性。麤爲大地。細爲微塵。至鄰虛塵。析彼極微色邊jìxiàngqīfēnsuǒchénggèngxīlínxūjíshíkōngxìngānánjíwēisèbiān際相。七分所成。更析鄰虛。即實空性。阿難。若此鄰虛析成xūkōngdāngzhīxūkōngchūshēngsèxiàngrǔjīnwènyányóuhéhégùruòcǐlínxūxīchéng虛空。當知虛空出生色相。汝今問言。由和合故。出生世間zhūbiànhuàxiàngrǔqiěguāncǐyīlínxūchényòngjǐxūkōnghéhééryǒubùyīnglínchūshēngshìjiān諸變化相。汝且觀此一鄰虛塵。用幾虛空。和合而有。不應鄰虛。合成鄰虛。又鄰虛塵。析入空者。用幾色相。合成虛空。若色合時。合色非空。若空合時。合空非色。色猶可析。空雲何合。汝元不知如來藏中。性色真空。性空真色。清淨本然。─ ４３ ─
hérǔyuánbùzhīrúláizàngzhōngxìngsèzhēnkōngxìngkōngzhēnsèqīngjìngběnránruòsèhéshíhésèfēikōngruòkōnghéshíhékōngfēisèsèyóukěxīkōngyúnhéxūhéchénglínxūyòulínxūchénxīrùkōngzhěyòngjǐsèxiànghéchéngxūkōng大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 zhōubiànfǎjiè周遍法界。隨衆生心。應所知量。循業發現。世間無知。惑爲jízìránxìngjiēshìshíxīnfēnbiéjìduódànyǒuyánshuōdōuwúshíyìsuízhòngshēngxīnyìngsuǒzhīliàngxúnyèfāxiànshìjiānwúzhīhuòwéi因緣。及自然性。皆是識心。分別計度。但有言說。都無實義。 阿難。火性無我。寄於諸緣。汝觀城中未食之家。欲炊cuànshíānánhuǒxìngwúwǒjìyúzhūyuánrǔguānchéngzhōngwèishízhījiāyùchuīyīnyuán爨時。手執陽燧。日前求火。阿難。名和合者。如我與汝一千jīnwéiyīzhòngzhòngsuīwéiyījiéqígēnběngègèyǒushēnjiēshǒuzhíyángsuìrìqiánqiúhuǒānánmínghéhézhěrúwǒyǔrǔyīqiān二百五十比丘。今爲一衆。衆雖爲一。詰其根本。各各有身。皆yǒusuǒshēngshìzúmíngzìèrbǎiwǔshíbǐqiū有所生氏族名字。如舍利弗。婆羅門種。優樓頻螺。迦葉波種。nǎizhìānánqútánzhǒngxìngānánruòcǐhuǒxìngyīnhéhéyǒubǐshǒuzhíjìngyúrúshèlìfúpóluóménzhǒngyōulóupínluójiāyèbōzhǒng乃至阿難。瞿曇種姓。阿難。若此火性。因和合有。彼手執鏡於日求火。此火爲從鏡中而出。爲從艾出。爲於日來。阿難。若日來者。自能燒汝手中之艾。來處林木皆應受焚。若鏡中出。自能於鏡出然於艾。鏡何不鎔。紆汝手執。尚無熱相。雲何融pànzìnéngyújìngchūrányúàijìnghébùróngyūrǔshǒuzhíshàngwúrèxiàngyúnhéróngrìláizhězìnéngshāorǔshǒuzhōngzhīàiláichùlínmùjiēyīngshòufénruòjìngzhōngchūrìqiúhuǒcǐhuǒwéicóngjìngzhōngérchūwéicóngàichūwéiyúrìláiānánruò泮。若生於艾。何藉日鏡光明相接。然後火生。汝又諦觀rìcóngtiānláiàiběndìshēnghuǒcónghéfāngyóulìyúcǐruòshēngyúàihéjièrìjìngguāngmíngxiāngjiēránhòuhuǒshēngrǔyòudìguānjìngyīnshǒuzhí鏡因手執。日從天來。艾本地生。火從何方遊歷於此。日鏡相fēihéfēihébùyīnghuǒguāngwúcóngzìyǒurǔyóubùzhīrúláizàngzhōngrìjìngxiāngyuǎn遠。非和非合。不應火光無從自有。汝猶不知如來藏中。性xìngkōngzhēnhuǒqīngjìngběnránzhōubiànfǎjièsuízhòngshēngxīnxìnghuǒzhēnkōng火真空。性空真火。清淨本然。周遍法界。隨衆生心。應ānándāngzhīshìrényīchùzhíjìngyīchùhuǒshēngbiànfǎjièzhíyìngsuǒzhīliàng所知量。阿難。當知世人一處執鏡。一處火生。遍法界執。滿世間起。起遍世間。寧有方所。循業發現。世間無知。惑爲因緣及自然性。皆是識心分別計度。但有言說。都無實義。 jízìránxìngjiēshìshíxīnfēnbiéjìduódànyǒuyánshuōdōuwúshíyìshìjiānqǐqǐbiànshìjiānníngyǒufāngsuǒxúnyèfāxiànshìjiānwúzhīmǎnhuòwéiyīnyuán阿難。水性不定。流息無恒。如室羅城迦毗羅仙斫迦羅仙─ ４４ ─
ānánshuǐxìngbúdìngliúxīwúhéngrúshìluóchéngjiāpíluóxiānzhuójiāluóxiān大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 及鉢頭摩訶薩多等。諸大幻師。求太陰精。用和幻藥。是諸師等。於白月晝。手執方諸。承月中水。此水爲復從珠中出。空zhōngzìyǒuwéicóngyuèláiānánruòcóngyuèláishàngnéngyuǎnfānglìngzhūchūshuǐyúbáiyuèzhòushǒuzhífāngzhūchéngyuèzhōngshuǐcǐshuǐwéifùcóngzhūzhōngchūkōngjíbōtóumóhēsàduōděngzhūdàhuànshīqiútàiyīnjīngyònghéhuànyàoshìzhūshīděng中自有。爲從月來。阿難。若從月來。尚能遠方令珠出水。jiēyīngtǔliúliúzéhédàifāngzhūsuǒchūbùliúmíngshuǐfēicóngyuèjiàngsuǒjīnglínmù所經林木。皆應吐流。流則何待方諸所出。不流明水。非從月降。若從珠出。則此珠中常應流水。何待中宵承白月晝。若從kōngshēngkōngxìngwúbiānshuǐdāngwújìcóngrénjìtiānjiētóngtāonìruòcóngzhūchūzécǐzhūzhōngchángyīngliúshuǐhédàizhōngxiāochéngbáiyuèzhòuruòcóng空生。空性無邊。水當無際。從人洎天。皆同滔溺。雲何復rǔgèngdìguānyuècóngtiānzhìzhūyīnshǒuchíchéngzhūshuǐpánběnyúnhéfùyǒushuǐlùkōngxíng有水陸空行。汝更諦觀月從天陟。珠因手持。承珠水盤。本shuǐcónghéfāngliúzhùyúcǐyuèzhūxiāngyuǎnfēihéfēihé人敷設。水從何方流注於此。月珠相遠。非和非合。不應水精無cóngzìyǒurénfūshèbùyīngshuǐjīngwú從自有。汝尚不知如來藏中。性水真空。性空真水。清淨zhōubiànfǎjièsuízhòngshēngxīnyìngsuǒzhīliàngyīchùzhízhūyīchùshuǐchūrǔshàngbùzhīrúláizàngzhōngxìngshuǐzhēnkōngxìngkōngzhēnshuǐqīngjìngběnrán本然。周遍法界。隨衆生心。應所知量。一處執珠。一處水出。遍法界執。滿法界生。生滿世間。寧有方所。循業發現。世間huòwéiyīnyuánjízìránxìngjiēshìshíxīnfēnbiéjìduódànyǒuyánshuōmǎnfǎjièshēngshēngmǎnshìjiānníngyǒufāngsuǒxúnyèfāxiànshìjiānbiànfǎjièzhí無知。惑爲因緣。及自然性。皆是識心。分別計度。但有言說。dōuwúshíyìwúzhī都無實義。 阿難。風性無體。動靜不常。汝常整衣入於大衆。僧ānánfēngxìngwútǐdòngjìngbùchángrǔchángzhěngyīrùyúdàzhòngsēng伽梨角。動及傍人。則有微風拂彼人面。此風爲復出袈裟角。發於虛空。生彼人面。阿難。此風若復出袈裟角。汝乃披風。其衣飛搖。應離汝體。我今說法。會中垂衣。汝看我衣。風何所zàibùyīngyīzhōngyǒucángfēngdìruòshēngxūkōngrǔyībúdònghéyīnwúfúqíyīfēiyáoyīnglírǔtǐwǒjīnshuōfǎhuìzhōngchuíyīrǔkànwǒyīfēnghésuǒfāyúxūkōngshēngbǐrénmiànānáncǐfēngruòfùchūjiāshājiǎorǔnǎipīfēngqiélíjiǎodòngjípángrénzéyǒuwēifēngfúbǐrénmiàncǐfēngwéifùchūjiāshājiǎo在。不應衣中有藏風地。若生虛空。汝衣不動。何因無拂。─ ４５ ─
大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 kōngxìngchángzhù空性常住。風應常生。若無風時。虛空當滅。滅風可見。ruòyǒushēngmièbùmíngxūkōngmíngwéixūkōngyúnhéfēngchūfēngyīngchángshēngruòwúfēngshíxūkōngdāngmièmièfēngkějiànmièkōnghézhuàng滅空何狀。若有生滅。不名虛空。名爲虛空。雲何風出。cóngbǐmiànshēngdāngyīngfúrǔzìrǔzhěngyīyún若風自生被拂之面。從彼面生。當應拂汝。自汝整衣。雲hédàofúrǔshěndìguānzhěngyīzàirǔmiànshǔbǐrénxūkōngjìránbùcéngliúruòfēngzìshēngbèifúzhīmiàn何倒拂。汝寨諦觀。整衣在汝。面屬彼人。虛空寂然。不曾流dòng動。風自誰方鼓動來此。風空性隔。非和非合。不應風性無rǔwǎnbùzhīrúláizàngzhōngxìngfēngzhēnkōngxìngkōngzhēnfēngqīngjìngfēngzìshuífānggǔdòngláicǐfēngkōngxìnggéfēihéfēihébùyīngfēngxìngwúcóngzìyǒu從自有。汝宛不知如來藏中。性風真空。性空真風。清淨zhōubiànfǎjièsuízhòngshēngxīnyìngsuǒzhīliàngānánběnrán本然。周遍法界。隨衆生心。應所知量。阿難。如汝一人微動fúyīyǒuwēifēngchūbiànfǎjièfúmǎnguótǔshēngzhōubiànshìjiānrúrǔyīrénwēidòng服衣。有微風出。遍法界拂。滿國土生。周遍世間。寧有方suǒxúnyèfāxiànshìjiānwúzhīhuòwéiyīnyuánjízìránxìngjiēshìshíxīnfēnbiéjìníngyǒufāng所。循業發現。世間無知。惑爲因緣。及自然性。皆是識心分別計duó度。但有言說。都無實義。 阿難。空性無形。因色顯發。如室羅城。去河遙處。諸刹lìzhǒngjípóluóménpíshěshǒutuójiānpōluóduòzhāntuóluóděngxīnlìānjūānánkōngxìngwúxíngyīnsèxiǎnfārúshìluóchéngqùhéyáochùzhūchàdànyǒuyánshuōdōuwúshíyì利種。及婆羅門。毗舍首陀。兼頗羅墮。旃陀羅等。新立安居。záojǐngqiúshuǐ鑿井求水。出土一尺。於中則有一尺虛空。如是乃至出土一丈。中間還得一丈虛空。虛空淺深。隨出多少。此空爲當因土yīnzáosuǒyǒuwúyīnzìshēngānánruòfùcǐkōngwúyīnzìshēngwèizáotǔxūkōngqiǎnshēnsuíchūduōshǎocǐkōngwéidāngyīntǔchūtǔyīchǐyúzhōngzéyǒuyīchǐxūkōngrúshìnǎizhìchūtǔyīzhàngzhōngjiānhuándéyīzhàngxūkōngsuǒchū所出。因鑿所有。無因自生。阿難。若復此空無因自生。未鑿土qián前。何不無礙。唯見大地。迥無通達。若因土出。則土出時。應見ruòtǔxiānchūwúkōngrùzhěyúnhéxūkōngyīntǔérchūruòwúchūrùzéhébùwúàiwéijiàndàdìjiǒngwútōngdáruòyīntǔchūzétǔchūshíyīngjiànkōngrù空入。若土先出。無空入者。雲何虛空因土而出。若無出入。則wúyìzétóngzétǔchūshíkōnghébùchūruòyīnzáochūyīngkōngtǔyuánwúyìyīn應空土元無異因。無異則同。則土出時。空何不出。若因鑿出。─ ４６ ─
大佛頂如來密因修證了義諸菩薩萬行首楞嚴經 則鑿出空。應非出土。不因鑿出。鑿自出土。雲何見空。汝更寨dìdìshěndìguānzáocóngrénshǒusuífāngyùnzhuǎntǔyīndìyírúshìxūkōngzézáochūkōngyīngfēichūtǔbùyīnzáochūzáozìchūtǔyúnhéjiànkōngrǔgèngshěn諦。諦寨諦觀。鑿從人手。隨方運轉。土因地移。如是虛空。因何所出。鑿空虛實。不相爲用。非和非合。不應虛空。無從zìchūruòcǐxūkōngxìngyuánzhōubiànběnbúdòngyáodāngzhīxiànqiándìshuǐhuǒfēngyīnhésuǒchūzáokōngxūshíbùxiāngwéiyòngfēihéfēihébùyīngxūkōngwúcóng自出。若此虛空性圓周遍。本不動搖。當知現前地水火風。均名五大。性真圓融。皆如來藏。本無生滅。阿難。汝心昏迷。不悟四大元如來藏。當觀虛空。爲出爲入。爲非出入。汝全不知。如來藏中。性覺真空。性空真覺。清淨本然。周遍法界。隨衆生心。應所知量。阿難。如一井空。空生一井。十方虛kōngyìfùrúshìsuízhòngshēngxīnyìngsuǒzhīliàngānánrúyījǐngkōngkōngshēngyījǐngshífāngxūzhīrúláizàngzhōngxìngjuézhēnkōngxìngkōngzhēnjuéqīngjìngběnránzhōubiànfǎjièbúwùsìdàyuánrúláizàngdāngguānxūkōngwéichūwéirùwéifēichūrùrǔquánbùjūnmíngwǔdàxìngzhēnyuánróngjiērúláizàngběnwúshēngmièānánrǔxīnhūnmí空亦復如是。圓滿十方。寧有方所。循業發現。世間無知。惑zìránxìngjiēshìshíxīnfēnbiéjìduódànyǒuyánshuōdōuwúshíyìyuánmǎnshífāngníngyǒufāngsuǒxúnyèfāxiànshìjiānwúzhīhuòwéiyīnyuánjí爲因緣及自然性。皆是識心。分別計度。但有言說。都無實義。 阿難。見覺無知。因色空有。如汝今者在祇陀林。朝明夕昏。ānánjiànjuéwúzhīyīnsèkōngyǒurúrǔjīnzhězàiqítuólínzhāomíngxīhūnshèjūzhōngxiāo設居中宵。白月則光。黑月便暗。則明暗等。因見分析。此見wéifùyǔmíngànxiàngbìngtàixūkōngwéitóngyītǐwéifēiyītǐhuòtóngfēitóngbáiyuèzéguānghēiyuèbiànànzémíngànděngyīnjiànfēnxīcǐjiàn爲復與明暗相。并太虛空。爲同一體。爲非一體。或同非同。或異非異。阿難。此見若復與明與暗及與虛空元一體者。則明與ànèrtǐxiàngwángànshíwúmíngmíngshífēiànruòyǔànyīmíngzéjiànwángbìānáncǐjiànruòfùyǔmíngyǔànjíyǔxūkōngyuányītǐzhězémíngyǔhuòyìfēiyì暗二體相亡。暗時無明。明時非暗。若與暗一。明則見亡。必一於明。暗時當滅。滅則雲何見明見暗。若明暗殊。見無生滅。一雲何成。若此見精。與暗與明。非一體者。汝離明暗及與虛空。分析見元。作何形相。離明離暗及離虛空。是見元同龜毛兔角。─ ４７ ─
fēnxījiànyuánzuòhéxíngxiànglímínglíànjílíxūkōngshìjiànyuántóngguīmáotùjiǎoyīyúnhéchéngruòcǐjiànjīngyǔànyǔmíngfēiyītǐzhěrǔlímíngànjíyǔxūkōngyīyúmíngànshídāngmièmièzéyúnhéjiànmíngjiànànruòmíngànshūjiànwúshēngmiè