广西水产科技
66
漓江的鱼类调查
朱 瑜 周 解 施 军(广西水产畜牧学校 南宁 530021)(广西水产研究所 南宁 530021)
漓江(含下游桂江)是西江水系重要支流,其鱼类品种居广西各江河之冠,占全区江河鱼类290余种的50%左右。漓江鱼类鲤科占优势比重达60%,在渔获物组成中相对产量较高。漓江在我国是鱼类研究开展得较早的地方。近年,因漓江鱼类资源极度衰竭而引起世人高度关注。
1 漓江鱼类研究简史
据史料记载,漓江有鱼类144种。
关于漓江鱼类,从二十世纪三十年代起有不少学者进行了研究。伍献文在1939年发表了《OnthefishesofLi-Kiang》的论文,比较系统地研究了广西漓江的鱼类,共描记79种,其中3新属11个新种和1新变种:Parasinilabeo、Sinibrama、Aorichthys,Lissochiluslongipi2
nis、Varicorhinuslini、Paracheiognathusmeridianus、Acheilognathusargenteus、Botiamaculosa、B1robusta、B1pulchra、B1zebra、Formosaniayaoshanensis、Sinipercaloona、Ctenogobiusfilam2ontosus和Cyprinuscarpiotriangulus。
1950年梁启 等在桂林良丰附近调查纪录鱼类44种。范围不广,资料零星。1965年湖
南师范学院刘素女丽等报告桂林良丰一带调查所获鱼类43种及亚种,其中的“奇鳞鱼Schizo2
thoraxsp.”是鲤科的裂腹鱼亚科在我区的首次报导,原标本已不存在,后人迄今亦未获。
根据该亚种鱼类的分布,特别是在漓江水系出现,似存可疑,故不能肯定这一纪录,推测有可能是金线鲃属鱼类。
1981年出版的《广西淡水鱼类志》记载了漓江鱼类118种。
1982年广西水产研究所承担的《漓江受污染对渔业资源的影响》课题中记载了漓江桂
江鱼类8目20科86属141种。另记载通漓江暗河金线鲃属鱼类一新种桂林金线鲃。
1989年出版的《珠江鱼类志》记载了漓江鱼类75种,并描述了采自桂林的新种桂林长
须鳅鮀GobiobotiaguilinensisChgen。
1994年陈宜瑜和刘焕章合作,发表了《PhylogenyoftheSinipercineFisheswithSomeTax2onomicNotes》,确立了1939年伍献文命名采自广西阳朔的Sinipercaloona有效种的地位。
1999年出版的《中国动物志硬骨鱼纲鲇形目》记载了漓江鲇类10种。
1998年出版的《中国动物志硬骨鱼纲鲤形目(中卷)》和2000年出版的《中国动物志
硬骨鱼纲鲤形目(下卷)》,描述采自漓江的标本分别为30种和24种。
2003年广西水产研究所在漓江上游防洪调水工程的环评调查中,大鳞副泥鳅在漓江上
游首次发现,并在《广西水产科技》描记。
67
广西水产科技
2 漓江鱼类种类现状
从2006年3月至2007年1月,项目组数次赴漓江,分别在桂林市区、大圩填、会仙湿地和兴坪设采样点、进行实地渔业调查,共收集到标本400多尾,计62种,检索属于6目16科50属。漓江名录详见表1。
表1
鱼 类 名 称
鳗鲡目ANGUILLIFORMES 鳗鲡科Anguillidae
日本鳗鲡Anguillajaponica鲤形目CYPRINIFORMES 鳅科Cobitidae
条鳅亚科Noemacheilinae
美丽小条鳅Micronemacheiluspulcher 无斑南鳅Schisturaincerta 横纹南鳅Schisturafasciolata 沙鳅亚科Botiinae 壮体沙鳅Botiarobusta 美丽沙鳅Botiapulchra 花斑副沙鳅Parabotiafasciata 点面副沙鳅Parabotiamaculosa 漓江副沙鳅Parabotialijiangensis 大斑薄鳅Leptobotiapellegrini 斑纹薄鳅Leptobotiazebra 花鳅亚科Cobitinae 中华花鳅Cobitissinensis 泥鳅Misgurnusanguillicaudatus
大鳞副泥鳅ParamisgurnusdabryanusGuichenot 鲤科Cyprinidea 鱼丹亚科Danioninae 宽鳍鱲Zaccoplatypus 马口鱼Opsariichthysbidens 瑶山鲤Yaoshanicusarcus 雅罗鱼亚科Leuciscinae 青鱼Mylopharyngodonpiceus 草鱼Ctenopharyngodonidellus 赤眼鳟Squaliobarbuscurriculus 鳤Ochetobiuselongates 鳡Elopichthysbambusa 鲌亚科Cultrinae
++++
+++
++
+++
+++
++
++
++
+++
+++++++
+++++
++
+++++++++
+
+
漓江鱼类名录与历次采样结果
1974-1976年
1980-1982年
2006年
广西水产科技
68
1980-1982年
+++++++
+++2006年
鱼 类 名 称
细鳊Rasborinuslineatus 大眼华鳊Sinibramamacrops 大眼近红鲌Ancherythroculterlini 飘鱼Pseudolaubucasinensis 海南似鱼乔Toxabramishoudemeri 餐Hemiculterleucisculus 伍氏半餐Hemiculterellawui 南方拟餐Pseudohemiculterdispar 海南拟餐Pseudohemiculterhainanensis 翘嘴鲌Culteralburnus 海南鲌Culterrecurviceps 鳊Parabramispekinensis 三角鲂Megalobramaterminalis 鲴亚科Xenocyprinae
圆吻鲴Distoechodontumirostris 银鲴Xenocyprisargentea 黄尾鲴Xenocyprisdavidi 鲢亚科Hypophthalmichthyinae 鳙Aristichthysnobilis 鲢Hypophthalmichthysmolitrix 鮈亚科Gobioninae 唇鱼骨Hemibarbuslabeo 花鱼骨Hemibarbusmaculates 长吻鱼骨Hemibarbuslongirostris 麦穗鱼Pseudorasboraparva 长麦穗鱼Pseudorasboraelongata 华鳈Sarcocheilichthyssinensissinensis 小鳈Sarcocheilichthysparvus 江西鳈Sarcocheilichthyskiangsiensis 黑鳍鳈Sarcocheilichthysnigripinnis 银鮈Squalidusargentatus 点纹银鮈Squaliduswolterstorffi 似鮈Pseudogobiovaillanti 桂林似鮈Pseudogobioguilinensis 棒花鱼Abbottinarivularis
福建小鳔鮈Microphysogobiofukiensis 建德小鳔鮈Microphysogobiotafangensis 长体小鳔鮈Microphysogobioelongates 乐山小鳔鮈Microphysogobiokiatingensis 片唇鮈Platysmacheilusexiguous
1974-1976年
++++++++++++++++++++++++++++
+
+++
++
++
+++++
+
++
++
++
+++
+++++++
69
鱼 类 名 称
蛇鮈Saurogobiodabryi 鳅鮀亚科Gobiobotinae
桂林鳅鮀Gobiobotiaguilinensis 南方鳅鮀Gobiobotiameridionalis 鱊亚科Acheilognathinae 须鱊Acheilognathusbarbatus 短须鱊Acheilognathusbarbatulus 越南鱊Acheilognathustonkinensis 广西副鱊Paracheilognathusmeridianus 高体鳑鲏Rhodeusocellatus 鲃亚科Barbinae
条纹小鲃Puntiussemifasciolatus 光倒刺鲃Spinibarbushollandi
广西水产科技
1974-1976年
++++++++++++++++
1980-1982年
+
2006年
++++++++++++++
++++++++
倒刺鲃Spinibarbusdenticulatusdenticulatus 单纹似鳡Luciocyprinuslangsoni 侧条光唇鱼Acrossocheilusparallens 带半刺光唇鱼Acrossocheilushemispinuscinctus 北江光唇鱼Acrossocheilusbeijiangensis 细身光唇鱼Acrossocheiluselongates 云南光唇鱼Acrossocheilusyunnanensi
长鳍光唇鱼Acrossocheilusiridescenslongipinnis 白甲鱼Onychostomasima 南方白甲鱼Onychostomagerlachi
珠江卵形白甲鱼Onychostomaovalisrhomboids 稀有白甲鱼Onychostomarara 瓣结鱼Torbrevifilisbrevifilis 叶结鱼Torzonatus 野鲮亚科Labeoninae 桂华鲮Sinilabeodecorus 鲮Cirrhinusmolitorella 纹唇鱼Osteochilussalsburyi
巴马拟缨鱼Pseudocrossocheilusbamaensis 异华鲮Parasinilabeoassimilis 唇鲮Semilabeonotabilis 东方墨头鱼Garraorientalis 四须盘鮈Discogobiotetrabarbatus 鲤亚科Cyprininae 乌原鲤Procyprismerus 三角鲤Cyprinusmultitaeniata 鲤Cyprinuscarpio
++++++++++++++++
+
+
++
++++++
+
广西水产科技
70
1980-1982年
2006年
鱼 类 名 称
须鲫Carassioidescantonensis 鲫Carassiusauratus 平鳍鳅科Homalopteridae
平舟原缨口鳅Vanmaneniapingchowensis 中华原吸鳅Protomyzonsinensis
贵州爬岩鳅Beaufortiakweichowensiskweichowensis 伍氏华吸鳅Sinogastromyzonwui鲇形目SILURIFORMES 鲇科Siluridae
西江鲇Silurusgilberti 越南鲇Siluruscochinchinensis 鲇Silurusasotus 胡子鲇科Clariidae 胡子鲇Clariasfuscus 长臀鮠科Cranoglanididae
长臀鮠Cranoglanisbouderiusbouderius 鲿科Bagridae
黄颡鱼Pelteobagrusfulvidraco 中间黄颡鱼Pelteobagrusintermedius 瓦氏黄颡鱼Pelteobagrusvachelli 粗唇鮠Leiocassiscrassilabris 细体拟鲿Pseudobagruspratti 白边拟鲿Pseudobagrusalbomargintus 斑鳠Mystusguttatus 大鳍鳠Mystusmacropterus 鮡科Sisoridae
福建纹胸鮡Glyptothoraxfokiensisfokiensis 钝头鮠科Amblycipitidae
修仁鱼央Xiurenbagrusxiurenensis鳉形目CYPRINODONTIFORMES 胎鳉科Poeciliidae
食蚊鱼Gambusiaaffinis合鳃鱼目SYNBRANCHIFORMES 合鳃鱼科Synbranchidae 黄鳝Monopterusalbus鲈形目PERCIFORMES 鮨科Serranidae
中国少鳞鳜Coreopercawhiteheadi 漓江鳜Sinipercaloona 波纹鳜Sinipercaundulate
1974-1976年
++++++
+++
+++
+
++++++
++++++
++++++
+++++
+++++++++++
++
+++
+++